An'om surasi — Oyat 130

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا ۚ قَالُوا شَهِدْنَا عَلَىٰ أَنفُسِنَا ۖ وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Kalimalarning ma'nolari:

• يَقُصُّونَ – o'qib, bayon qiladilar, yetkazadilar.
• غَرَّتْهُمُ – aldadi, o'ziga jalb qilib, haqiqatdan chalg'itdi.
• شَهِدْنَا – iqror bo'ldik, tan oldik.

Tafsir:

Qiyomat kuni Alloh taolo insonlar va jinlarning barchasini bir joyga to'plab, ularni tanbeh qilgan holda shunday deydi: "Ey jinlar va insonlar jamoasi! Sizlarga o'zlaringizdan bo'lgan, ya'ni insonlar orasidan tanlab yuborilgan Rasulullar kelmaganmidi? Ular sizlarga Mening oyatlarimni, ya'ni buyruq va qaytaqlarimni, yaxshilik va yomonlikni bayon qiluvchi kitoblarimni o'qib, yetkazmadilarmi? Ular sizlarni mana shu kuningiz, ya'ni Qiyomat kuni ro'baro' bo'lishdan ogohlantirmadilarmi?"

Shunda o'sha inson va jinlardan bo'lgan mushriklar o'zlariga qarshi guvohlik berib: "Ha, Rabbimiz! Biz o'z nafsimizga qarshi guvohlik beramizki, Sening Rasul laring bizga kelib, oyatlaringni yetkazgan va bizni mana shu kun bilan ogohlantirgan edi. Lekin biz ularni yolg'onchi qildik va da'vatlariga quloq solmadik", deydilar.

Ammo bu iqror ularga hech qanday foyda bermaydi, chunki u kechikkan tan olishdir. Ular dunyo hayotiga berilib, uning zeb-ziynati, o'tkinchi lazzatlari va yolg'onchi ko'rinishlari ularni aldab, oxirat haqiqatidan chalg'itgan edi. Shuning uchun ular o'sha paytda iymon keltirmadilar. Endi esa, o'zlariga qarshi guvohlik berib, dunyoda Allohning yagonaligini inkor etganlari va Uning Rasul larini yolg'onchi qilganlari uchun o'zlarining kofir bo'lganliklarini tan oladilar. Bu tan olish ularning holatini yanada battar qiladi, chunki ular haqni bilgan holda rad etgan edilar.

Foydalar:

1. Alloh taoloning odil ekanligi va hech kimni hujjatsiz azoblamasligi — U har bir ummatga Rasul yuborib, dalil va hujjatni to'liq yetkazgan.
2. Rasul larning barchasi insonlardan tanlab olingan bo'lib, ular jinlarga ham da'vatni yetkazganlar. Bu esa Allohning rahmati kengligini ko'rsatadi.
3. Dunyo hayotining aldovchi ekanligi va unga berilib qolish insonni halokatga yetaklashi — mo'min kishi bu o'tkinchi dunyoni oxiratga tayyorgarlik ko'rish vositasi qilishi lozim.
4. Qiyomat kuni har bir nafs o'ziga qarshi guvohlik beradi va hech qanday yolg'on yashirinib qolmaydi. Shuning uchun inson har bir ishida Allohning nazoratini his qilishi kerak.
5. Tavba va iymonning vaqti bor — u dunyoda, hayot paytida qabul qilinadi. Qiyomat kuni esa kechikkan iqror va iymon hech qanday foyda bermaydi.