An'om surasi — Oyat 18

Kalimalarning ma'nolari:

• Al-Qohir: Ustun keluvchi, g‘olib, hamma narsani o‘z irodasiga bo‘ysundiruvchi.
• Favqa ibodihi: Bandalari ustidan hukmron, ularni to‘liq qamrab oluvchi.
• Al-Hakim: Hikmatli, har ishni o‘z o‘rniga qo‘yuvchi, mukammal tadbir egasi.
• Al-Xabir: Har narsadan xabardor, bandalarining barcha holatlarini biluvchi.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z bandalari ustidan to‘liq g‘olib va hukmron zotdir. Uning qudrati hamma narsani qamrab olgan bo‘lib, hech kim Uning irodasidan chiqib keta olmaydi. Barcha maxluqot, xoh ko‘rinadigan bo‘lsin, xoh ko‘rinmaydigan bo‘lsin, Uning bo‘ysunuvidagidir. Uning ustunligi va g‘olibligi hech qanday shubhaga o‘rin qoldirmaydigan darajada mutlaqdir — U osmonlarda ham, erda ham hukmron, bandalari ustidan to‘liq nazorat egasidir.

Alloh taolo Al-Hakimdir — ya'ni U har bir ishni hikmat bilan qiladi. Uning yaratishi, boshqaruvi, amrlari va taqdiri — barchasi aniq hikmatga asoslangan. U hech qachon bema'ni yoki behuda ish qilmaydi. Har bir hukmida, har bir amrida chuqur ma'no va manfaatlar mujassamdir.

Shuningdek, U Al-Xabirdir — ya'ni U har narsadan to‘liq xabardor. Bandalarining yashirin va oshkora ishlari, qalblaridagi niyatlari, ichki kechinmalari — barchasi Uning ilmida ochiq-oydindir. Hech qanday sir Uning nazaridan yashirin qolmaydi.

Ushbu fazilatlar egasi bo‘lgan zot — Alloh taolodir. Kimki shunday ulug‘ zotning qudrati, hikmati va xabardorligini anglasa, unga hech qachon shirk keltirmaydi, balki faqat Ungagina ibodat qiladi va Uning oldida kamtarlik bilan bosh egadi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning bandalari ustidan to‘liq g‘olib ekanini bilish insonni kamtarlikka yetaklaydi va kibr-u havodan saqlaydi. Bandasi o‘zini qanchalik kuchli hisoblamasin, u Allohning qudrati ostidadir.
2. Allohning hikmatli ekanini anglash insonni hayotdagi har bir voqeaga sabr bilan qarashga o‘rgatadi. Yaxshi-yomon ko‘ringan narsalarning barchasida chuqur hikmat borligiga ishonch hosil qiladi.
3. Allohning har narsadan xabardor ekanini bilish insonni gunohlardan tiyadi, chunki u biladiki, Alloh uning barcha amallarini ko‘rib turibdi va ularni hisobga oladi.
4. Ushbu oyat musulmonga o‘z hayotini Allohning irodasiga topshirishni va Unga to‘liq tavakkal qilishni o‘rgatadi. Chunki g‘olib, hikmatli va xabardor zotga suyangan kishi hech qachon yutqazmaydi.
5. Bu fazilatlar insonni Allohga yaqinlashtiradi va Uning buyukligi oldida o‘z ojizligini tan olishga undaydi. Bu esa qalbni poklaydi va imonni mustahkamlaydi.