سوره تغابن — آیه 14

معانی واژگان:

• أَزْوَاجِکُمْ: همسران شما
• عَدُوًّا: دشمن
• فَاحْذَرُوهُمْ: پس از آنان بر حذر باشید
• تَعْفُوا: گذشت کنید
• تَصْفَحُوا: چشمپوشی کنید (با روی خوش و بدون سرزنش)
• تَغْفِرُوا: ببخشید و پوشیده دارید

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و پیامبرش ایمان آوردهاید! بدانید که برخی از همسران و فرزندانتان، دشمنان شما هستند؛ نه به این معنا که با شما دشمنی آشکار کنند، بلکه به این دلیل که ممکن است شما را از راه خدا بازدارند، از طاعت و عبادت غافل کنند، و از انجام کارهای نیک مانند جهاد، هجرت، و انفاق بازدارند. آنان گاهی با محبتهای افراطی، تعلقات دنیوی، یا درخواستهای نابجا، شما را از مسیر سعادت منحرف میکنند. بنابراین، از آنان بر حذر باشید و در برابر خواستههای نادرستشان مقاومت کنید، و هرگز در راه رضایت آنان، نافرمانی خدا را نکنید.

اما اگر آنان خطایی در حق شما مرتکب شدند، یا باعث شدند که شما از برخی کارهای خیر باز بمانید، و شما از سرِ گذشت، از تقصیراتشان درگذشتید، و با رویی گشاده و بدون سرزنش، چشمپوشی کردید و گناهشان را پوشاندید، بدانید که خداوند نیز آمرزنده و مهربان است و گناهان شما را میبخشد و بر شما رحمت میآورد؛ زیرا پاداش نیکی، نیکی است و هر که گذشت کند، خداوند نیز از او درگذرد.

فواید و پیامهای آیه:

1. هوشیاری در محبت: محبت به خانواده نباید انسان را از اطاعت خدا غافل کند؛ مؤمن باید میان محبت به خانواده و اطاعت از خداوند تعادل برقرار سازد و هرگز به خاطر رضایت آنان، خشم خدا را بپذیرد.
2. اولویتهای دینی: دین خدا و دستورات او بر هر چیز دیگری مقدم است؛ حتی اگر نزدیکترین افراد خانواده مانع شوند، باید راه خدا را برگزید و در برابر آنان ایستادگی کرد.
3. فضیلت گذشت: اسلام دین رحمت و گذشت است؛ خداوند به مؤمنان میآموزد که در برابر خطاهای دیگران، بهویژه اعضای خانواده، گذشت و بخشش پیشه کنند، و این چنین رفتاری، سبب جلب رحمت و آمرزش الهی میشود.
4. پاداش همسان با عمل: هر کس از خطای دیگران درگذرد، خداوند نیز از خطاهای او میگذرد؛ این یک سنت الهی است که جزای نیکی، نیکی است و رحمت خداوند شامل حال بندگان بخشنده و مهربان میشود.
5. آرامش خانوادگی: این آیه به مؤمنان میآموزد که با گذشت و چشمپوشی از خطاهای همسر و فرزندان، میتوانند فضای خانواده را سرشار از محبت و آرامش کنند و از تنشها و کدورتها بکاهند، و در عین حال، رضایت خداوند را نیز به دست آورند.