Qalam surasi — Oyat 43

Kalima ma'nolari:

• خَاشِعَةً – qo‘rqqan, past, kamtar.
• أَبْصَارُهُمْ – ko‘zlari.
• تَرْهَقُهُمْ – ularni qoplaydi, o‘raydi.
• ذِلَّةٌ – xorlik, xo‘rlik.
• يُدْعَوْنَ – chaqiriladilar, taklif qilinadilar.
• سَالِمُونَ – sog‘lom, salomat holda.

Tafsir:

O‘sha kuni (Qiyomat kuni) gunohkorlarning ko‘zlari qo‘rquv va xo‘rlikdan pastga qaragan bo‘ladi, ular hech qayoqqa qaray olmaydilar. Ularni xorlik va sharmandalik qoplab oladi. Bu azob va xo‘rlik ularning yuzlarida yaqqol namoyon bo‘ladi.

Holo ularning holiga qarab, eslatib qo‘yiladiki, ular dunyoda yashab turganlarida, sog‘lom va kuch-quvvatlari bor holatlarida Allohga sajda qilishga, namoz o‘qishga chaqirilgan edilar. Lekin ular o‘zlarini katta olib, takabburlik qilib, sajdadan bosh tortgan edilar. Endi esa, o‘sha dunyoda qilgan gunohlari tufayli, bu kunda xorlik va azobga duchor bo‘ldilar. Ular sog‘lom va imkoniyatli paytlarida sajda qilmaganlari uchun, endi bu yerda hech qanday foyda bermaydigan holatda xo‘rlikka tushdilar.

Foydalar:

1. Sog‘lomlik va imkoniyat – buyuk ne’mat: Inson sog‘lom va qodir bo‘lgan paytida ibodat qilishi juda muhimdir. Chunki keyin bu imkoniyat qo‘ldan ketishi mumkin. Sog‘lomlikda qilingan sajda va ibodat insonni Qiyomat kuni xorlikdan saqlaydi.
2. Takabburlik – halokat sababi: O‘zini katta olib, Allohning amriga bo‘ysunmaslik insonni dunyoda ham, oxiratda ham xor qiladi. Sajda – bu bandaning Allohga bo‘lgan itoatini va kamtarligini ko‘rsatadi.
3. Ibodatga chaqiriqni qadrlash: Alloh tomonidan ibodatga chaqirilish – bu katta sharafdir. Bu chaqiriqni qadrlamaslik va rad etish insonni eng og‘ir azoblarga olib boradi.
4. Qiyomat kuni hech kimga foyda bermaydigan pushaymonlik: O‘sha kuni gunohkorlar pushaymon bo‘ladilar, lekin bu pushaymonlik ularga hech qanday foyda bermaydi. Shuning uchun dunyoda, imkon bor paytda, to‘g‘ri yo‘ldan borish va ibodatni ado etish kerak.