اعراف سۈرىسى — ئايەت 137

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ئەۋرەسنە (وَأَوْرَثْنَا): بىز مىراس قىلىپ بەردۇق، ئىگە قىلدۇق.
• يۇستەزئەفۇنە (يُسْتَضْعَفُونَ): ئاجىز سانالغان، خارلانغان، ئەزىلگەن.
• مەشارىق (مَشَارِقَ): شەرق تەرەپلەر، كۈن چىقىش تەرەپلىرى.
• مەغارىب (مَغَارِبَ): غەرب تەرەپلەر، كۈن پېتىش تەرەپلىرى.
• بەرەكنە (بَارَكْنَا): بىز بەرىكەت بەردۇق، مول-ھوسۇللۇق قىلدۇق.
• كەلىمەتۇ رەببىكەل ھۇسنا (كَلِمَةُ رَبِّكَ الْحُسْنَىٰ): پەرۋەردىگارىڭىزنىڭ گۈزەل ۋەدىسى، چىرايلىق ۋەدىسى.
• دەممەرنا (دَمَّرْنَا): بىز ۋەيران قىلدۇق، يوق قىلدۇق.
• يەئرىشۇن (يَعْرِشُونَ): ئۇلار ياسايدىغان، قۇرىدىغان (ئىمارەتلەر، باغ-بوستانلار).

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئاجىز دەپ سانالغان بەنى ئىسرائىل قەۋمىگە قانداق مەرھەمەت قىلغانلىقىنى ۋە ئۇلارنى قانداق مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشتۈرگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار ئىلگىرى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى تەرىپىدىن خارلىنىپ، ئەزىلىپ، ئوغۇل بالىلىرى بوغۇزلىنىپ، قىز بالىلىرى قۇل قىلىنىپ كەلگەن ئىدى. ئاللاھ ئۇلارغا شام دىيارىنىڭ شەرقى ۋە غەربىنى مىراس قىلىپ بەردى. بۇ يەر ئاللاھ بەرىكەت بەرگەن، ئېقىن-سۇلار، دەرەخلەر ۋە مول ھوسۇللار بار زېمىن ئىدى. ئۇلار ئۇ يەرگە ئىگە بولۇپ، ئۆزلىرىنىڭ ۋەتەنلىرىگە قايتتى.

ئاللاھنىڭ پەرۋەردىگارىمىزنىڭ گۈزەل ۋەدىسى بەنى ئىسرائىلغا ئەمەلگە ئاشتى. بۇ ۋەدە ئۇلارنىڭ سابىر قىلغانلىقى ئۈچۈن ئىدى. ئۇلار پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ زۇلۇم-سىتەملىرىگە سابىر قىلدى، ئاللاھنىڭ ياردىمىگە ئىشەندى. شۇڭا ئاللاھ ئۇلارنى يەر يۈزىدە ئىززەت-ھۆرمەتكە ئېرىشتۈردى، ئۇلارنى ئىمام ۋە مىراسخور قىلدى.

ئاندىن ئاللاھ پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ قۇرغان ئىمارەتلىرىنى، باغ-بوستانلىرىنى، ئېكىنزارلىقلىرىنى ۋە قەسىرلىرىنى ۋەيران قىلدى. ئۇلارنىڭ ھەممە ياسىغان نەرسىلىرى يوق بولدى. بۇ ئاللاھنىڭ ئاجىزلارغا بولغان مەدەتكارلىقى ۋە زالىملارغا بولغان جازاسىنىڭ ئوچۇق دەلىلىدۇر.

3) دەۋەت ۋە ئىبرەت:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، كىمكى ئاللاھقا ئىشەنسە، سابىر قىلسا، ئاللاھ ئۇنىڭغا ياردەم قىلىدۇ. ئاجىز ۋە خارلانغان بەنى ئىسرائىلغا ئاللاھ قانداق مەدەت بەرگەن بولسا، بىزگىمۇ شۇنداق مەدەت بېرىدۇ. پىرئەۋندەك زالىملارنىڭ ئاقىۋىتى ۋەيرانچىلىق ۋە خارلىقتۇر. ئاللاھنىڭ ۋەدىسى ھەقتۇر، ئۇنىڭ ۋەدىسىگە ئىشىنىڭلار. سابىر قىلىڭلار، چۈنكى ئاللاھ سابىر قىلغۇچىلار بىلەن بىرگە. ئاللاھنىڭ دىنىغا ئەگىشىڭلار، ئۇنىڭ يولىدا چىداملىق بولۇڭلار. ئاللاھ ھەر قانداق قىيىنچىلىقنى يېڭىشكە قادىردۇر.