سوره اعراف — آيت 205

1. لفظن جي معنيٰ:

• تَضَرُّعًا: عاجزي ۽ نرميءَ سان دعا ڪرڻ، دل جي گهرائيءَ سان التجا ڪرڻ.
• خِيفَةً: دل ۾ الله جو خوف ۽ ڊپ رکڻ.
• دُونَ الْجَهْرِ: آواز کي بلند نه ڪرڻ، يعني وچولي آواز ۾ ذڪر ڪرڻ.
• بِالْغُدُوِّ: صبح جي وقت، سوير.
• وَالْآصَالِ: شام جو وقت، يعني عصر کان مغرب تائين جو وقت.
• الْغَافِلِينَ: اهي ماڻهو جيڪي الله جي ذڪر کان بي خبر ۽ بي پرواهه آهن.

1. تفسير:

اي نبي! پنهنجي پالڻهار کي پنهنجي دل ۾ ياد ڪر، عاجزي ۽ نرميءَ سان، ۽ دل ۾ سندس خوف رکندي. ۽ سندس ذڪر ۽ دعا اهڙي طريقي سان ڪر جو نه تمام بلند آواز هجي ۽ نه ئي بلڪل خاموش، پر وچولي آواز ۾ هجي. ۽ هي ذڪر صبح جي وقت ۽ شام جي وقت ڪر، ڇاڪاڻ ته اهي ٻئي وقت فضيلت وارا آهن. ۽ تون انهن ماڻهن مان نه ٿيءُ جيڪي الله جي ذڪر کان غافل ۽ بي پرواهه آهن. هي حڪم خاص نبي ڪريم ﷺ کي آهي، پر ان ۾ سڄي امت لاءِ نصيحت ۽ هدايت آهي ته هو هر حال ۾، خاص ڪري صبح ۽ شام جو، پنهنجي رب کي ياد ڪن، عاجزي ۽ خوف سان دعا ڪن، ۽ ذڪر ۾ نه حد کان وڌيڪ بلند آواز ۽ نه ئي بلڪل خاموشي اختيار ڪن، بلڪه وچولو رستو وٺن.

1. فائدا:

• الله جو ذڪر دل جي گهرائيءَ سان، عاجزي ۽ خوف سان ڪرڻ گهرجي، نه رڳو زبان سان.
• دعا ۽ ذڪر ۾ وچولي آواز اختيار ڪرڻ بهترين طريقو آهي، نه رڳو رياءَ لاءِ بلند آواز ۽ نه ئي بي پرواهيءَ سان خاموشي.
• صبح ۽ شام جو ذڪر ڪرڻ جي خاص فضيلت ۽ اهميت آهي.
• غفلت ۽ بي پرواهيءَ کان بچڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته غافل ماڻهو الله جي ياد کان پري ٿي وڃن ٿا.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله سان تعلق مضبوط ڪرڻ لاءِ هر وقت ۽ هر حال ۾ سندس ياد ۾ رهڻ گهرجي، جنهن سان دل کي سڪون ۽ روح کي طاقت ملي ٿي.