سوره اعراف — آیه 55

معانی کلمات:

• تَضَرُّعًا: زاری کردن، فروتنی و خاکساری در برابر خداوند.
• خُفْیَةً: پنهانی، در دل و بدون سر و صدا.
• الْمُعْتَدِینَ: تجاوزکنندگان از حدود و قوانین الهی.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! پروردگار خود را با زاری و فروتنی بخوانید و در دعا کردن، صدای خود را بلند نکنید و آن را پنهانی و با خلوص نیت به درگاه او ببرید. دعای شما باید همراه با خشوع و دور از ریا باشد، نه مانند کسانی که با سر و صدا و تظاهر، خودنمایی میکنند. خداوند متعال کسانی را که از حدود او تجاوز میکنند، دوست ندارد. بزرگترین تجاوز در دعا، شرک ورزیدن به خداوند است؛ یعنی خواندن غیر خدا، مانند دعا کردن به درگاه اموات، بتها یا موجودات دیگر، همانگونه که مشرکان انجام میدهند. همچنین بلند کردن صدا و زیادهروی در دعا و خواستن چیزهایی که در شرع جایز نیست، از مصادیق تجاوز به شمار میرود.

فواید و پیامهای آیه:

• دعا، اوج ارتباط بنده با خالق است و باید با حالِ نیاز و فروتنی انجام شود، نه با تکبر و خودنمایی.
• پنهانی دعا کردن، نشانه اخلاص است و از ریا دوری میکند؛ زیرا دعای پنهانی، صمیمانهتر و خالصانهتر است.
• اسلام دین اعتدال است؛ حتی در دعا نیز نباید از حد خود تجاوز کرد و باید از هرگونه افراط و تفریط پرهیز نمود.
• توحید در دعا، اساس دین است؛ هرگونه توجه به غیر خدا در دعا، انسان را از دایره محبت الهی خارج میسازد.
• این آیه به ما میآموزد که خداوند به بندگان مهربان است و دوست دارد که بندگانش با او راز و نیاز کنند، اما این راز و نیاز باید در چارچوب بندگی و ادب باشد.