سوره اعراف — آیه 54

معانی کلمات:

• استوی: برتری یافت و بالا رفت؛ به گونهای که شایسته جلال و عظمت اوست و کیفیت آن برای ما معلوم نیست.
• عرش: تخت فرمانروایی و تدبیر جهان؛ جایگاهی که علم به حقیقت آن ویژه خداوند است.
• یُغشی: میپوشاند و در بر میگیرد.
• حَثیثاً: شتابان و سریع.
• مُسَخَّرات: رام و فرمانبردار.

تفسیر آیه:

ای مردم! پروردگار شما خدایی است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید؛ روزهایی که مقدار آن نزد خداوند معلوم است، نه مانند روزهای دنیا که با گردش خورشید سنجیده میشود. سپس بر عرش قرار گرفت؛ یعنی به گونهای شایسته ذات پاکش بر تخت فرمانروایی جهان برآمد و تدبیر امور خلقت را به دست گرفت. او شب را بر روز میپوشاند و روز را بر شب، به گونهای که هر یک به سرعت در پی دیگری میآید و بدون هیچ فاصلهای جایگزین یکدیگر میشوند. همچنین خورشید و ماه و ستارگان را آفرید که همگی به فرمان او رام و مسخّر اویند و در مدار خود با نظمی شگفتانگیز در حرکتاند. آگاه باشید! آفرینش همه موجودات و فرمانروایی و تدبیر جهان، تنها از آنِ اوست. پس اوست که میآفریند و اوست که فرمان میدهد و هیچکس در این امر شریک او نیست. بزرگ و پربرکت است خدایی که پروردگار جهانیان است و از هر نقص و عیبی منزّه و پاک است.

فواید و پیامهای آیه:

1. شناخت خداوند از راه آفرینش: این آیه ما را به تفکر در آفرینش آسمانها و زمین و نظم حیرتانگیز شب و روز و اجرام آسمانی دعوت میکند؛ زیرا هر چه بیشتر در این نظام شگفت بیندیشیم، ایمان ما به عظمت و قدرت خالق یکتا بیشتر میشود.
2. توحید در خالقیت و ربوبیت: تنها خداوند است که میآفریند و تنها اوست که فرمان میدهد و تدبیر جهان را بر عهده دارد. پس انسان نباید در برابر هیچ قدرتی جز خدا سر تعظیم فرود آورد و باید تنها از او اطاعت کند.
3. نظم و انضباط در نظام هستی: توالی منظم شب و روز و حرکت دقیق خورشید و ماه و ستارگان، نشانه نظم و حکمت الهی است. این نظم به ما میآموزد که در زندگی خود نیز منظم و هدفمند باشیم و از هرج و مرج و بینظمی پرهیز کنیم.
4. امید و آرامش: دانستن اینکه فرمانروایی جهان به دست خدایی است که پروردگار جهانیان و سرشار از برکت و رحمت است، به انسان آرامش میبخشد و او را امیدوار میسازد که در پناه این پروردگار مهربان، هیچ نگرانی و ترسی ندارد.
5. دعوت به شکرگزاری: وقتی میفهمیم که خورشید و ماه و ستارگان برای ما رام و مسخّر شدهاند و شب و روز به نفع ما در گردشاند، شایسته است که پیوسته شکرگزار این نعمتهای بزرگ باشیم و از آنها در راه بندگی و اطاعت خداوند استفاده کنیم.