سوره مزمل — آیه 10

معانی کلمات:

• وَاصْبِرْ: شکیبایی کن، خود را به صبر وادار کن.
• هَجْرًا جَمِیلًا: دوری کردنِ زیبا و پسندیده؛ یعنی جدایی و کناره‌گیری‌ای که همراه با ناسزاگویی، آزار و انتقام نباشد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، بر آنچه مشرکان و کافران درباره تو و دینت می‌گویند — از قبیل استهزا، تمسخر، دروغ‌پردازی و نسبت‌های ناروا — شکیبا باش و از گفتار آنان آزرده خاطر نشو. سپس فرمان الهی این است که از آنان به گونه‌ای شایسته دوری کن؛ به این معنا که با آنان درگیر نشوی، به مقابله‌به‌مثل نپردازی، و نه با زبان و نه با رفتار، اذیت و آزاری متوجه آنان نسازی. این هجرانِ زیبا یعنی اینکه از آنان روی بگردانی، با آنان همراهی نکنی، و در برابر آزارشان، گذشت و اعراض پیشه کنی، بدون آنکه کینه‌ای در دل داشته باشی یا در پی انتقام باشی. این آیه، پیامبر را برای ادامه راه دعوت، به صبر و مدارا فرا می‌خواند و او را از درگیری بیهوده با دشمنان بازمی‌دارد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. صبر در برابر آزار دیگران، نشانه‌ی ایمان راستین و الگویی از اخلاق پیامبرانه است؛ چرا که دشمنان با گفتار خود می‌خواهند مؤمن را از مسیر حق منحرف کنند، اما صبر، توطئه آنان را خنثی می‌سازد.
2. هجرانِ زیبا، هنری اخلاقی است که به ما می‌آموزد حتی هنگام دوری از خطاکاران، ادب و انسانیت را حفظ کنیم و هرگز به بهانه‌ی دفاع از حق، به اخلاق ناپسند آلوده نشویم.
3. این آیه، مسلمانان را به آرامش و خویشتن‌داری دعوت می‌کند و نشان می‌دهد که پاسخ به جهل و نادانی، نه تندی و خشونت، بلکه بردباری و بزرگواری است.
4. پیروزی نهایی از آنِ صابران است؛ کسانی که در برابر سختی‌ها و آزارها استقامت کنند، خداوند آنان را یاری می‌کند و عاقبت نیکو از آنِ پرهیزگاران خواهد بود.