Аль-Кияма сүрәсе — Аять 29

Сүзләрнең мәгънәләре:

— “сак” — аяк (балтыр), шулай ук катылык, авырлык, бәла-каза мәгънәсендә килә.

— “илтәфәт” — чорналышу, бер-берсенә уралу, кушылу.

Аять тәфсире:

Бу аять кешенең үлем алдындагы хәлен, җан тәне белән хушлашкан вакытны сурәтли. Әлеге сүзләр берничә мәгънәгә ишарә итә:

Беренчедән, бу — үлем хәлендәге кешенең аякларының бер-берсенә чорналышып, хәрәкәтсез калуы. Җан тәннән аерылыр алдыннан кеше бөтенләй хәлсезләнә, аның аяклары да хәрәкәт итә алмый, тәне авырып, җаны сыгылып чыга.

Икенчедән, бу — үлем авырлыгы белән ахирәт башлангычының авырлыгы бергә кушылуы. Ягъни дөньядагы соңгы авырлык (үлем газабы) белән ахирәтнең беренче авырлыгы (кабер газабы, хисап куркынычы) бер-берсенә ябышып, кеше өчен икеләтә авыр хәл тудыра.

Өченчедән, кайбер галимнәр моны мәетне кәфенләгәндә аякларының бер-берсенә бәйләнүе дип аңлатканнар. Бу — үлемнең тәмамланганлыгын, дөнья белән мөнәсәбәтләрнең өзелгәнен күрсәтә.

Димәк, бу аять кешенең үлем алдындагы хәлен, аның хәлсезлеген, дөнья авырлыкларының ахирәт авырлыклары белән тоташуын һәм бу хәлнең искиткеч авыр булуын белдерә. Бу хәлдән котылу юлы — Аллаһының рәхмәтенә ирешү, гомер буена Аңа итагать итү һәм Аның рәхмәтенә өмет итү.

Гыйбрәтләр:

Бу аять безгә үлемнең чынбарлыгын һәм аның авырлыгын искә төшерә. Ул безне дөньядагы уйнап-көлеп үткәргән гомернең ахыры — бу авыр хәл икәнен аңлата. Шуңа күрә безгә һәрчак үлемне искә алып, гамәлләребезне төзәтеп, Аллаһыга тәүбә итеп яшәргә кирәк. Үлемне искә алу — күңелне йомшарта, дөньяга бирелүне киметә, ахирәткә әзерләнергә ярдәм итә. Аллаһының рәхмәте киң, Ул тәүбә итүчеләрне, Аңа ышанып, яхшы гамәлләр кылып яшәүчеләрне ул авыр хәлләрдән саклар.