Inson surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• "Ala hubbihi" — oziq-ovqatga bo'lgan muhabbat va ishtiyoq holatida, ya'ni ularning o'zlari ham unga muhtoj va xohishmand bo'lishlariga qaramay.
• "Miskin" — hech qanday mol-mulki bo'lmagan, topishga qodir bo'lmagan faqir kishi.
• "Yatim" — otasi balog'at yoshiga yetmasdan vafot etgan bola.
• "Asir" — urushda asir olingan kishi, jumladan musulmonlar qo'lidagi kofir asirlar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo o'z solih bandalarining go'zal fazilatlarini bayon qilmoqda. Ular oziq-ovqatga o'zlari qattiq muhtoj va unga ishtiyoqmand bo'lishlariga qaramay, uni faqirlar, yetimlar va asirlarga beradilar. Ular bu ishni o'zlarining mol-dunyolariga bo'lgan muhabbatlariga qaramay qiladilar, ya'ni nafaqa berish ularga og'ir kelmaydi, balki ular buni Alloh rizosi uchun, o'zlarining eng sevimli narsalarini Alloh yo'lida sarflab, Iymonlarining haqiqiyligini isbotlaydilar. Ular bu taomni faqir-u miskinga, otasini yo'qotgan yetimga va qo'lga olingan asirga beradilar. Bu uch toifa kishilar eng ko'p rahm-shafqat va yordamga muhtoj bo'lganlardir. Asirlar haqida gapirganda, ular kofir bo'lishlariga qaramay, ularga ham yaxshilik qilishlari, ularni ovqatlantirishlari — bu islomning oliyjanob axloqini va insonparvarligini ko'rsatadi.

Foydalar va saboqlar:

• Inson o'zi sevgan va muhtoj bo'lgan narsasini Alloh yo'lida sarflash — bu Iymonning haqiqiy belgisi va oliy darajadagi saxovatdir. Alloh taolo bandalaridan faqat o'ziga kerak bo'lmagan narsani emas, balki eng sevimli narsalarini ham Uning yo'lida sarflashlarini istaydi.
• Islom dini barcha insonlarga, hatto dushman va asirlarga ham yaxshilik qilishni o'rgatadi. Bu esa islomning rahm-shafqat va ezgulik din ekanligini namoyon etadi.
• Yaxshilik qilishda niyat pok bo'lishi kerak — faqat Allohning rizosi uchun, hech qanday dunyoviy mukofot yoki odamlarning maqtovini ko'zlamasdan. Bu amallarning qabul bo'lishining asosiy shartidir.
• Muhtojlarga yordam berish, ayniqsa yetim va faqirlarga g'amxo'rlik qilish — jannatga olib boruvchi yo'llardan biridir. Bu oyatda zikr qilingan solih bandalarning mukofoti sifatida Alloh ularga jannatdagi sharob va ne'matlarni va'da qilgan.