Inson surasi — Oyat 7

Kalimalarning ma'nolari:

• يُوفُونَ بِالنَّذْرِ – nazr qilgan (o‘z zimmasiga farz qilgan) toat-ibodatlarini to‘liq ado etadilar.
• النَّذْرِ – inson o‘z ixtiyori bilan Allohga qilgan va’da, majburiyat.
• يَخَافُونَ – qo‘rqadilar, hadiksiraydilar.
• يَوْمًا – Qiyomat kunini nazarda tutadi.
• شَرُّهُ – uning yovuzligi, dahshati, ofati.
• مُسْتَطِيرًا – tarqalgan, yoyilgan, hamma yoqni qamrab olgan. “Istatara” – olov alangasi keng yoyilmoq, har tomonga tarqalmoq ma’nosidan olingan.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo jannat ahli bo‘lgan solih bandalarining dunyodagi go‘zal fazilatlarini bayon qilmoqda. Ular o‘z zimmalariga olgan nazrlarini — Alloh uchun qilgan va’dalarini to‘liq bajaradilar. Nazr qilgan bo‘lsalar, uni ado etmasdan qoldirmaydilar. Shuningdek, ular Qiyomat kunidan qo‘rqadilar. O‘sha kuning sharrini, yomonligini va dahshatini yaxshi biladilar. Uning ofati har tomonga yoyilgan, butun insoniyatni qamrab oladigan darajada ulkan va vahimali ekanini anglaydilar. Shu sababli ular doimo ehtiyotkor bo‘lib, gunohlardan saqlanadilar va toat-ibodatni davom ettiradilar. Bu qo‘rquv ularni hech qachon gunohga yaqinlashtirmaydi, aksincha, ularni yaxshiliklarga yetaklaydi.

Foydalar:

1. Nazrga vafo qilish – musulmon kishining rostgo‘yligi va mas’uliyatli ekanining belgisidir. Inson o‘z ixtiyori bilan qilgan va’dasini bajarishi uning iymonini mustahkamlaydi.
2. Qiyomat kunidan qo‘rqish – insonni gunohlardan saqlaydigan va yaxshi amallarga undaydigan kuchli omildir. Bu qo‘rquv insonni dunyoda ham, oxiratda ham baxtiyor qiladi.
3. Allohning ne’matlari – bu oyatda zikr qilingan jannat sharobi va uning lazzati, solih bandalarning dunyodagi sabr-toqati va taqvosi evaziga berilishini ko‘rsatadi. Bu esa mo‘minlarni sabr qilishga va yaxshilikda davom etishga chorlaydi.
4. Islomda mas’uliyat hissi – har bir musulmon o‘z zimmasidagi va’da va majburiyatlarni bajarishi, Alloh oldida ham, odamlar oldida ham rostgo‘y bo‘lishi kerak. Bu fazilat jamiyatda ishonch va o‘zaro hurmatni mustahkamlaydi.