Аль-Мурсалят сүрөсү — Аят 16

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• أَلَمْ — «эмне, ээ... эмеспи?» деген маанидеги суроо, бул жерде ырастоо жана эскертүү үчүн келген.
• نُهْلِكِ — «жок кылбадыкпы, кырып салбадыкпы» дегенди билдирет, «هلاك» (жок болуу, кырылуу) деген тамырдан алынган.
• الْأَوَّلِينَ — «мурункулар, илгеркилер», байыркы өткөн коомдор, элдер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамзатка өткөн замандардагы окуяларды эске салып, суроо аркылуу аларга ой жүгүртүүгө чакырат: «Биз мурунку коомдорду жок кылбадыкпы?» — деп. Бул жерде сөз болуп жаткан «мурункулар» — пайгамбарларды жалганга чыгарып, аларга каршы чыккан, Аллахтын буйруктарын четке каккан байыркы элдер: Нухтун коому, Аад, Самуд жана башка ушул сыяктуу каапыр коомдор. Алар пайгамбарларын «жалган айтат» деп айыптап, ыйман келтирүүдөн баш тартышкан. Ошондо Аллах аларды катуу азап менен жок кылган — кээ бирлери сууга чөгүп, кээ бирлери шамал менен кырылып, дагы башкалары башка апааттарга туш болушкан. Бул окуялар тарыхта белгилүү жана алардан сабак алуу керек.

Аяттын уландысында (кийинки аяттарда) Аллах буга окшош тагдырды мурункуларга окшоп каапырлык кылган кийинкилерге да даярдаганын билдирет. Башкача айтканда, бул аят жалгыз өткөн тууралуу гана эмес, азыркы жана келечектеги адамдарга да эскертүү. Кимде-ким пайгамбарларды жалганга чыгарып, Аллахтын аяттарын четке какса, анын акыбети да ушундай болот. Меккелик каапырлар да Мухаммад пайгамбарды (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) жалганга чыгарышкан, ошондуктан аларга да ушундай эскертүү берилип жатат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Тарых — сабак: Аллах өткөн коомдордун тагдырын эскертүү менен бизге тарыхтан сабак алууну үйрөтөт. Бул — ыймандуу адам үчүн чоң акылмандык.
• Аллахтын адилеттиги: Каапырлык жана зулумдук кечирилбейт. Аллах адилеттүү, ошондуктан эртеби-кечпи ар бир адам өз ишинин жообун берет.
• Тообо эшиги ачык: Өткөндөр жок болгону менен, азыркы адамдарга тообо кылуу мүмкүнчүлүгү берилген. Бул — Аллахтын ырайымынын белгиси.
• Ыймандын баалуулугу: Пайгамбарларды ээрчүү, алардын айткандарын кабыл алуу — куткаруунун жолу. Бул аят бизди ыйманга бекем болууга чакырат.
• Курандын акыйкаттыгы: Куран өткөн окуяларды эскертүү менен анын чыныгы Аллахтын сөзү экенин далилдейт. Анткени ал кылымдар мурун болгон окуяларды так жана таасирдүү баяндайт.

Ошентип, бул аят бизди ой жүгүртүүгө, тарыхтан сабак алууга жана Аллахтын буйруктарына моюн сунууга чакырат. Ал эми ыйман келтирген адам үчүн бул — үмүт жана эскертүү.