سوره مرسلات — آیه 16

معانی کلمات:

• أَلَمْ نُهْلِكِ: آیا نابود نکردیم؟ (استفهام تقریری؛ یعنی به گونهای پرسش که مخاطب را به تأیید وادار میکند)
• الْأَوَّلِينَ: پیشینیان، امتهای گذشته که پیش از قوم تو (ای پیامبر) زندگی میکردند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با لحنی پرسشی و تأکیدی، مخاطبان را متوجه قدرت و قهر خویش میسازد و میفرماید: آیا ما پیشینیان را هلاک نکردیم؟ امتهای گذشته مانند قوم نوح، عاد، ثمود و دیگر اقوامی که پیامبران خود را تکذیب کردند و به جای ایمان، راه کفر و طغیان را در پیش گرفتند، همگی به عذاب سخت گرفتار شدند و نابود گردیدند. این پرسش در حقیقت یادآوری تاریخ عبرتانگیز بشریت است تا انسانها بدانند که سنت الهی در طول تاریخ بر این بوده است که هر قومی که پیامبران را دروغگو خواند و از فرمان خدا سرپیچی کرد، گرفتار هلاکت شود. سپس در ادامه سوره (که در آیات بعد میآید) تهدید میکند که همین سرنوشت در انتظار کسانی است که در زمان پیامبر اسلام نیز راه همان پیشینیان را در پیش گرفته و رسالت او را انکار میکنند. این آیه هشداری جدی به مشرکان مکه و همه کسانی است که در برابر حق گردنکشی میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند هرگز ستمگران و تکذیبکنندگان پیامبران را بدون کیفر رها نمیکند و سنت الهی در هلاکت ظالمان تخلّفناپذیر است.
• تاریخ امتهای پیشین برای ما درس عبرت است؛ پس باید از سرنوشت شوم کسانی که حق را نپذیرفتند، پند بگیریم و در مسیر ایمان و اطاعت از خداوند گام برداریم.
• قدرت بیپایان خداوند را به یاد میآورد که با یک اراده، تمدنهای بزرگ و قدرتمند را نابود میکند؛ بنابراین هیچکس نباید به قدرت و ثروت خود مغرور شود و از فرمان پروردگار سرپیچی کند.
• این آیه مایه آرامش مؤمنان است که بدانند خداوند همواره یاور آنان است و دشمنان دین را هرچند قدرتمند باشند، در نهایت به سزای اعمالشان خواهد رساند.