Mursalot surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلَمْ نُهْلِكِ: Biz halok qilmadikmi? (inkor va ta'kid ma'nosida so'roq)
• الْأَوَّلِينَ: avvalgi ummatlar, o'tgan xalqlar

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda insonlarga o'tmishdagi ummatlarning taqdirini eslatib, ulardan ibrat olishga chorlamoqda. "Biz avvalgi ummatlarni halok qilmadikmi?" — degan savol orqali ularning o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilganlari, Allohning buyruqlariga bo'ysunmaganlari va gunoh-u isyonlari tufayli halokatga uchraganlari ta'kidlanmoqda. Nuh qavmi, Od va Samud qabilalari, Lut qavmi kabi o'tgan xalqlar o'z payg'ambarlarini inkor etib, zulm va turli gunohlarga botganlarida, Alloh ularni turli azob-u uqubatlar bilan halok qildi. Bu oyatda ularning halokati sababi aniq bayon qilinmoqda: ular haqni rad etdilar va payg'ambarlarni yolg'onchiga chiqardilar. Keyingi oyatlarda esa, xuddi shunday halokat keyingi ummatlarga ham yetishiga ishora qilinadi. Bu, ayniqsa, Makka mushriklariga nisbatan ogohlantirish bo'lib, ular ham avvalgi ummatlar kabi Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v.)ni yolg'onchi qilganlari uchun shunga o'xshash jazoga duchor bo'lishlari mumkinligi ta'kidlanadi.

Foydalar:

1. Tarixdan ibrat olish — inson uchun eng katta saboqdir. O'tgan ummatlarning taqdiri bizga o'z hayotimizni to'g'rilash, Allohning buyruqlariga amal qilish va gunohlardan qochish kerakligini o'rgatadi.
2. Allohning qudrati va adolati shubhasizdir. U zulm qiluvchilarni, haqni inkor etuvchilarni albatta jazolaydi, ammo Uning rahmati ham kengdir — tavba qilgan bandalarini kechiradi.
3. Payg'ambarlarga imon keltirish va ularga ergashish — najot yo'lidir. O'tgan ummatlar payg'ambarlarini yolg'onchi qilganlari uchun halok bo'ldilar, demak, biz ham Payg'ambarimiz (s.a.v.)ning sunnatlariga amal qilib, ularning xatolarini takrorlamasligimiz kerak.
4. Bu oyat musulmonlarga Allohning himoyasi va yordami har doim ular bilan ekanini, agar ular to'g'ri yo'lda bo'lsalar, hech qanday kuch ularga g'alaba qila olmasligini eslatadi.