Enfâl Suresi — Ayet 47

Kelime Anlamları:

• Beteren (بَطَرًا): Kibir, büyüklenme, şımarıklık ve azgınlık.
• Ridâen-nâs (رِئَاءَ النَّاسِ): İnsanlara gösteriş yapmak, onların övgüsünü kazanmak amacıyla yapılan davranış.
• Yesuddûne (يَصُدُّونَ): Engelliyorlar, alıkoyuyorlar, menediyorlar.
• Sebîlillah (سَبِيلِ اللَّهِ): Allah'ın yolu, İslam dini.
• Muhît (مُحِيطٌ): Her şeyi kuşatan, hiçbir şey kendisinden gizli kalmayan, ilmiyle her şeyi çepeçevre saran.

Tefsir:

Ey iman edenler! Sakın o müşrikler gibi olmayın! Onlar, Mekke'den öyle bir kibir ve azgınlıkla, öyle bir gösteriş ve insanlara kendilerini beğendirme arzusuyla çıkmışlardı ki, bu çıkışlarında ne Allah rızası vardı ne de hakikat arayışı. Onlar, sadece kendilerini büyük görmenin sarhoşluğuyla ve "Bize bakın, ne cesuruz, ne güçlüyüz!" dedirtmenin derdiyle yola koyulmuşlardı. Üstelik bu kibirli çıkışlarıyla birlikte, insanları Allah'ın yolundan alıkoyuyor, onların hidayete ermelerine engel oluyorlardı.

Onların bu hali ne kadar acıdır! Bir taraftan kibir ve gösterişle şişinirler, diğer taraftan da insanları hakikatten uzaklaştırmaya çalışırlar. Oysa onların bu çabaları, tıpkı bir örümceğin ağı gibi zayıf ve geçicidir. Çünkü Allah Teâlâ, onların yaptığı her şeyi ilmiyle kuşatmıştır. Ne bir söz, ne bir niyet, ne de bir davranış O'ndan gizli değildir. Onların bu kibirli yürüyüşleri, gösterişli tavırları ve engelleme çabaları, Allah'ın ilmi ve kudreti dairesinde olup bitmektedir ve elbette karşılıksız kalmayacaktır.

Bu ayet, müminlere çok önemli bir ders vermektedir: Amellerinizin temeli ihlas (samimiyet) olsun! Sakın ha, kibir ve gösterişle, insanlara kendinizi beğendirme derdiyle bir işe kalkışmayın. Çünkü Allah katında değerli olan, sadece O'nun rızası için yapılan amellerdir. Kibir ve riya, amelleri boşa çıkaran gizli birer afettir. Mümin, her işinde yalnızca Allah'ın rızasını gözetmeli, O'nun yolundan ayrılmamalı ve bilmelidir ki Allah, her an her şeyi görmekte ve kuşatmaktadır. Bu bilinç, mümini hem kibir ve riyadan korur hem de onu samimi ve ihlaslı bir kul olmaya yönlendirir.

Unutmayalım ki Allah'ın ilmi her şeyi kuşatmıştır; kalplerimizdekini, gizlediklerimizi ve açığa vurduklarımızı bilir. O halde, amellerimizi sadece O'nun rızası için işleyelim ve O'nun yolundan ayrılmayalım. İşte kurtuluş ve mutluluk budur.