Аль-Анфаль сүресі — Аят 51

1) Сөздердің мағынасы:

• ذَٰلِكَ — "бұл", "осы" дегенді білдіреді; аяттағы жазаны, азапты нұсқайды.
• بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ — "қолдарыңмен жасағандарың себебінен"; бұл жерде "қолдар" деп адамның өз іс-әрекеттері, кәсіп еткен амалдары айтылады.
• ظَلَّامٍ — "өте зұлым", "әділетсіз" деген мағынада; Аллаға қатысты бұл сөздің келуі мүлде мүмкін еместігін білдіру үшін күшейтпелі түрде келген.
• لِّلْعَبِيدِ — "құлдарға", яғни Алланың барлық жаратылған пенделеріне қатысты айтылған.

2) Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала қиямет күні күпірлік пен күнәкарлық жолын таңдаған адамдарға берілетін азаптың себебін түсіндіреді. Олардың басына түскен қорлық пен азап — Алланың әділетсіздігінен емес, керісінше, олардың өздері дүниеде жасаған жаман амалдарының, таңдаған күпірлік пен бұзақылықтарының салдары. Әрбір адам өз қолымен не істесе, соның нәтижесін көреді. Алла Тағала пенделеріне мүлде әділетсіздік жасамайды, тіпті мысқалдың (ең кішкентай заттың) мөлшеріндей де зұлымдық қылмайды. Ол — абсолютті Әділ, барлық істе әділетпен үкім шығаратын Жаратушы. Сондықтан азапқа ұшырағандар өздерін ғана кінәлауы керек, Алланы емес.

3) Осы аяттан алынатын ғибраттар:

• Алла Тағала ешбір пендесіне әділетсіздік жасамайды; әркім өз амалының нәтижесін көреді. Бұл — Алланың әділдігіне деген сенімді нығайтады.
• Адам баласы дүниеде жасаған әрбір ісі үшін жауап береді. Бұл бізді жақсы амалдарға ұмтылуға, жамандықтан сақтануға шақырады.
• Азап пен жаза — Алланың қаһарының белгісі емес, керісінше, Оның әділ үкімінің көрінісі. Бұл Исламның әділеттілік діні екенін көрсетеді.
• Аят адамды өз ісіне жауапкершілікпен қарауға, тәубеге келуге және Алланың мейіріміне үміт етуге баулиды.
• Алланың әділдігіне сену — мұсылман жүрегіне тыныштық пен сенімділік береді, өйткені әділ Жаратушы ешкімді ренжітпейді.