سوره انفال — آیه 67

معانی کلمات:

• أَسْرَىٰ: جمع «أسیر» به معنای اسیران جنگی.
• يُثْخِنَ: به معنای کشتار بسیار کند و دشمن را در هم بکوبد تا قدرت مقابله را از دست بدهد.
• عَرَضَ الدُّنْيَا: متاع و بهرههای زودگذر دنیا، مانند مال و فدیه.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در مورد اسیران جنگ بدر نازل شده است. خداوند متعال در این آیه به پیامبر و مؤمنان میفرماید: سزاوار نیست که پیامبری اسیرانی از دشمنان خود بگیرد تا زمانی که در زمین به اندازه کافی دشمن را در هم نکوبد و قدرت آنها را نشکند. منظور این است که ابتدا باید با کشتار و جنگ شدید، هیبت و قدرت اسلام در دل دشمنان بیفتد و ریشه کفر سست شود، سپس نوبت به گرفتن اسیر میرسد.

خداوند در ادامه، مؤمنان را به خاطر گرفتن فدیه از اسیران بدر پیش از آنکه دشمن به طور کامل تضعیف شود، مورد خطاب و عتاب قرار میدهد و میفرماید: شما ای مؤمنان! با گرفتن فدیه از اسیران، متاع و بهرههای زودگذر دنیا را میخواهید، اما خداوند برای شما خیر و ثواب آخرت را میخواهد که با نصرت دین و عزت اسلام به دست میآید. در واقع، خداوند میخواهد که شما در راه دین، فداکاری کنید و به فکر پاداش آخرت باشید، نه منافع مادی دنیا.

سپس خداوند خود را با دو صفت «عزیز» و «حکیم» معرفی میکند: او عزیز است و هیچ کس بر او غلبه نمیکند و در همه کارهایش پیروز است، و حکیم است یعنی در تمام احکام و دستوراتش، مصلحت بندگان را در نظر دارد و هیچ حکمی را بدون حکمت صادر نمیکند.

فواید و درسهای آیه:

1. اولویت قوت و عزت مسلمانان: این آیه به ما میآموزد که در برخورد با دشمنان، ابتدا باید قدرت و صلابت خود را نشان دهیم و دشمن را تضعیف کنیم تا اسلام و مسلمانان عزیز بمانند و دشمن جرأت تجاوز دوباره را نداشته باشد.
2. ترجیح آخرت بر دنیا: مؤمن باید در تمام تصمیمات خود، به دنبال رضایت خدا و پاداش آخرت باشد و منافع زودگذر دنیوی را فدای اهداف عالی و جاودان اخروی نکند.
3. اطاعت از فرمان خداوند: این آیه نشان میدهد که در مسائل مهم، نباید بر اساس نظر و میل شخصی تصمیم گرفت، بلکه باید از فرمان خدا و رسولش پیروی کرد، حتی اگر به ظاهر منافع مادی در خطر باشد.
4. حکمت و عزت الهی: خداوند در همه امور، حکیم و عزیز است؛ پس بنده باید به تدبیر الهی اعتماد کند و بداند که هر حکمی از جانب او، خیر و صلاح بندگان را در پی دارد، حتی اگر در ظاهر برای ما سخت یا نامطلوب باشد.