Аль-Анфаль сүресі — Аят 74

1. Сөздердің мағынасы:

• هَاجَرُوا (һәжарү): туған жерін, үй-жайын тастап, Аллаһ жолында басқа жерге көшу.
• جَاهَدُوا (жәһадү): Аллаһтың сөзін биік ету үшін күш-жігерін, малын, жанын жұмсап күресу.
• آوَوا (әуәу): мұһажірлерді өз үйлеріне қабылдап, паналатып, қамқорлық жасау.
• نَصَرُوا (насарү): көмектесу, қолдау көрсету, жақтасып қорғау.
• مَغْفِرَةٌ (мәғфирә): күнәлардың кешірілуі.
• رِزْقٌ كَرِيمٌ (ризқун кәрим): мол, сарқылмас, қадірлі әрі адал риясыз нәсіп.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Аллаһқа және Оның елшісіне шын жүректен иман келтіріп, содан кейін иманының талабын іс жүзінде орындаған адамдарды сипаттайды. Олар Аллаһ жолында туған жерлерін тастап, басқа өлкеге көшті, сондай-ақ Аллаһтың сөзін биік ету жолында жанымен, малымен күресті. Ал екінші топ — сол қоныс аударған бауырларын өз қалаларына, үйлеріне қабылдап, оларға пана болып, мал-мүлкімен, күш-қуатымен, қолдауымен көмектескендер. Осы екі топтың да сипаттары — иманды іс жүзінде дәлелдеу, яғни иманды сөзбен ғана қалдырмай, амалмен, құрбандықпен, бауырмалдықпен бекіту.

Аллаһ Тағала осыларды «шын мәніндегі мүміндер» деп атады. Яғни олар иманды кемелді дәрежеде ұстанып, оның талаптарын толық орындаған адамдар. Оларға екі үлкен сый беріледі: біріншісі — күнәларының кешірілуі, екіншісі — ұлы әрі сарқылмас нәсіп. Бұл нәсіп — жәннаттағы түрлі игіліктер, оның ішінде жәннаттың тағамдары да бар. Бұл сый риясыз, міндетсіз, таза әрі қадірлі сый.

Айта кету керек, бұл аяттағы сипаттама алдыңғы аяттағы ұқсас сипаттамамен қайталанып келеді. Себебі мұһажірлердің бір тобы Хұдайбия бейбіт келісіміне дейін, енді бір тобы одан кейін қоныс аударған. Кейбіреулері екі рет һижрат жасаған — біреуі Хабашистанға, екіншісі Мәдинаға. Сондықтан бірінші аят бірінші һижрат жасағандарға, ал бұл екінші аят кейінгі һижрат жасағандарға қатысты деп түсіндіріледі.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Иман — сөз бен амалдың бірлігі. Шын иман адамды жақсылыққа, құрбандыққа, бауырларына көмектесуге жетелейді. Иманды тек тілмен айтып қана қоймай, іс жүзінде дәлелдеу — мүміннің кемелдігінің белгісі.
• Бауырластық пен қолдау — иманның жемісі. Мұһажірлерге пана болып, көмектескен ансарлар сияқты, біз де қиналған бауырларымызға қол ұшын беруге тиіспіз. Бұл — Аллаһтың сүйіспеншілігіне жетудің жолы.
• Аллаһтың сыйы шексіз. Ол күнәларды кешіреді және сарқылмас нәсіп береді. Бұл — мүміндерді қуантып, оларды жақсылыққа ынталандыратын үлкен үміт.
• Құрбандық пен күрес — жоғары дәрежеге жеткізеді. Аллаһ жолындағы һижрат пен жиһад — иманды кемелдендіретін, адамды «шын мүмін» дәрежесіне көтеретін амалдар.
• Ислам — біртұтас дене. Бір адамның қуанышы — бәрінің қуанышы, бір адамның қайғысы — бәрінің қайғысы. Осы аят бізді осы бірлікке, өзара көмекке, мейірімге шақырады.

Осы аятты оқыған әрбір мүмін Аллаһтың уәдесіне сенім артып, иманын амалмен бекітуге, бауырларына қолдау көрсетуге, Аллаһ жолында құрбандыққа дайын болуға ұмтылуы керек. Өйткені шын мүміндерге Аллаһтың кешірімі мен сарқылмас нәсібі дайындалған.