Buruj surasi — Oyat 6

Kalimalarning ma'nolari:

• إِذْ: o'shanda, o'sha paytda (bog'lovchi, o'zidan oldingi so'zni bog'laydi).
• هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ: ular uning (o'sha xandaqning) ustida/atrofida o'tirgan holda.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'sha la'natlangan, mo'minlarni azoblagan kofirlarning holatini tasvirlamoqda. Ular o't yoqilgan xandaqning (chuqurning) atrofida o'tirib, mo'minlarga qilayotgan azoblarini tomosha qilishar, ularning ustidan kulishar va qiynoqlardan zavqlanishar edi. Ular bu ishni o'z ixtiyorlari bilan, bemalol, hech qanday to'siqsiz qilishardi. Bu ularning qalblarining qanchalik qattiq va shafqatsiz ekanini, mo'minlarga bo'lgan nafratlari qanchalik chuqurligini ko'rsatadi. Ular shunchaki buyruqni bajaruvchi emas, balki o'zlari ham bu azob-uqubatlarni ko'rib, zavqlanib o'tirgan faol ishtirokchilar edilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Zulm va jabr qiluvchilar o'z qilmishlaridan zavqlansalar ham, ularning bu holati Allohning nazaridan chetda qolmaydi. Har bir qilgan ishlari uchun ular qiyomat kuni hisob beradilar.
• Mo'minlar uchun bu oyatda katta tasalli va sabr bor: agar ular zulmga uchrasalar ham, Alloh ularning ahvolini ko'rib turuvchidir va zolimlarni albatta jazolaydi.
• Inson zulm qilishdan, ayniqsa, ojiz va begunoh kishilarga ozor berishdan qattiq saqlanishi kerak, chunki bu ishning oqibati dunyoda ham, oxiratda ham juda og'ir bo'ladi.
• Bu oyat mo'minlarning e'tiqodlarida sobit qadam bo'lishlari kerakligini o'rgatadi. Chunki ularning e'tiqodi uchun azoblanayotganlari ularning Alloh oldidagi qadr-qimmatini yanada oshiradi.