توبہ سۈرىسى — ئايەت 10

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «يَرْقُبُونَ»: كۆزىتىش، ھۆرمەت قىلىش، رىئايە قىلىش مەنىسىدە. بۇ يەردە «ھۆرمەت قىلمايدۇ، رىئايە قىلمايدۇ» دېگەن مەنىدە.
• «إِلًّا»: ئاللاھ بىلەن بولغان ئالاقە، يەنى ئاللاھقا بولغان ھۆرمەت ۋە ئىمان باغلىنىشى. بەزى مۇپەسسىرلەر بۇنى «قەرابەت» ياكى «ئاللاھ بىلەن بولغان ئەھد» دەپ تەپسىر قىلغان.
• «ذِمَّةً»: ئەھد، ۋەدە، كاپالەت، يەنى بىر كىشىگە بېرىلگەن ئامانلىق ۋە ھۆرمەت ھوقۇقى.
• «الْمُعْتَدُونَ»: چەكتىن ئاشقۇچىلار، زۇلۇم ۋە تاجاۋۇز قىلغۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇشرىكلارنىڭ مۇئمىنلەرگە بولغان مۇناسىۋىتىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار مۇئمىنلەرگە قارىتا ھېچقانداق ھۆرمەتنى ساقلىمايدۇ — نە ئاللاھقا بولغان ئىمان باغلىنىشىنى، نە قەرابەت ھوقۇقىنى، نە بەرگەن ئەھدىسىنى ۋە كاپالىتىنى رىئايە قىلمايدۇ. ئۇلارنىڭ قەلبىدە مۇئمىنلەرگە قارىتا قاتتىق دۈشمەنلىك ۋە ئاداۋەت بار بولغاچقا، ھېچقانداق ئەخلاقىي چەكلىمىنى ئېتىبارغا ئالمايدۇ. ئەگەر ئۇلار مۇئمىنلەر ئۈستىدىن غەلىبە قازانسا، ھېچقانداق رەھىم-شەپقەت قىلمايدۇ. شۇڭا ئۇلار ئاللاھ تەرىپىدىن بەلگىلەنگەن چەكلەردىن ئېشىپ كەتكەن زالىملار ۋە تاجاۋۇزچىلاردۇر.

بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، بۇنداق كىشىلەرگە قارىتا ھوشيار ۋە ئېھتىياتچان بولۇش كېرەك، چۈنكى ئۇلار ئەھدە ۋە ۋەدىگە ۋاپا قىلمايدىغان، ھەر قانداق چاغدا خىيانەت قىلىشى مۇمكىن بولغان كىشىلەردۇر. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەھدە ۋە ۋەدىگە ۋاپا قىلىشقا، ھۆرمەت ۋە ئەخلاققا قانچىلىك ئەھمىيەت بېرىدىغانلىقىنىمۇ كۆرسىتىپ بېرىدۇ. مۇئمىن كىشى ھەر قانداق ئەھدىنى ئورۇنداشقا تىرىشىدۇ، ھەتتا دۈشمىنىگە قارىتا بولسىمۇ ئەخلاقىي چەكتىن چىقمايدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئالىي ئەخلاقىي پرىنسىپلىرىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر.

ئاللاھ تەعالا بىزنى ھەقىقىي مۇئمىنلاردىن قىلىپ، ئەھدە ۋە ۋەدىگە ۋاپا قىلغۇچى، ھۆرمەت ۋە ئەخلاقنى ساقلىغۇچى بەندىلەردىن قىلسۇن. ئامىن.