سوره توبه — آیه 83

## تفسیر آیه ۸۳ سوره توبه

### معنای واژگان:

• رَجَعَکَ الله: خداوند تو را بازگرداند (از غزوهای که در آن بودی).
• طَائِفَةٍ: گروهی، دستهای.
• الْخَالِفِینَ: بازماندگان (کسانی که با عذر یا بیعذر از جهاد بازماندهاند؛ در اینجا منظور زنان، کودکان و بیماران و کسانی است که در مدینه برجای ماندهاند).

### تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر خداوند تو را از این غزوه (غزوه تبوک) به سوی گروهی از آن منافقان بازگرداند و آنان از تو اجازه خواستند که در غزوهای دیگر همراه تو بیرون آیند، به آنان بگو: هرگز با من بیرون نخواهید آمد و هرگز با من با هیچ دشمنی نخواهید جنگید. چرا که شما در نخستین بار (غزوه تبوک) به خانهنشینی و تخلف رضایت دادید؛ پس حالا نیز با بازماندگان (زنان، کودکان و بیماران) بنشینید و بمانید.

این آیه نشان میدهد که منافقان به دلیل سستی و بیمیلی به جهاد، از همراهی با پیامبر محروم شدند و این محرومیت، مجازاتی برای آنان بود تا عبرت بگیرند. البته این حکم مخصوص همان گروه از منافقان بود که در تبوک تخلف کردند و نفاقشان آشکار شد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. صداقت در ایمان: ایمان واقعی با عمل و فداکاری در راه خدا ثابت میشود، نه با ادعاهای ظاهری. منافقان با تخلف از جهاد، حقیقت درون خود را آشکار کردند.
2. عاقبت سستی در فرمان خدا: کسانی که در انجام وظایف الهی سستی کنند، از برکات و افتخارات همراهی با اولیای خدا محروم میشوند. این محرومیت، هم در دنیا و هم در آخرت دامنگیر آنان خواهد بود.
3. اهمیت جهاد و فداکاری: جهاد در راه خدا از والاترین عبادات است و کسانی که از آن رویگردان شوند، در زمره افراد ضعیف و بیاراده قرار میگیرند. این آیه مسلمانان را ترغیب میکند که در راه خدا از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.
4. عدالت الهی: خداوند هر کس را به اندازه عملش جزا میدهد. منافقان که راضی به قعود و تخلف شدند، به همان حال رها شدند و از همراهی با پیامبر محروم گشتند. این نشانه عدالت و حکمت الهی است.
5. پندآموزی از تاریخ: داستان منافقان درس عبرتی است برای همه مسلمانان که مبادا در انجام وظایف دینی سستی کنند و از قافله مؤمنان و مجاهدان راه خدا عقب بمانند.