Bələd surəsi — Ayə 11

Sözlerin izahı:

• فَلَا: "فهلə" mənasındadır — təşviq və təşviqetmə bildirir, yəni "elə deyildimi ki, o, bu işi görməli idi?"
• اقْتَحَمَ: "İqtiham" — bir şeyə güclə, çətinliklə daxil olmaq deməkdir. Burada əziyyətə qatlanıb maneəni keçmək mənasındadır.
• الْعَقَبَةَ: "Əqəbə" — dağ yolu üzərindəki çətin, dik keçid, maneə deməkdir. Burada insanı Cənnətə aparan yolda dayanan çətinlik, yəni nəfsə ağır gələn yaxşı əməllər nəzərdə tutulur.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insana xatırladır ki, onun qarşısında elə bir çətin maneə var ki, onu keçmədən nicat tapmaq mümkün deyil. Bu maneə — nəfsə ağır gələn, lakin insanı Allaha yaxınlaşdıran əməllərdir: malını Allah yolunda xərcləmək, ehtiyac sahiblərinə kömək etmək, yoxsulu doyurmaq, yetimə sahib çıxmaq və iman əhli ilə birlikdə səbir və mərhəmət yolunu tutmaq.

İnsan öz malını yığıb saxlayır, onu xərcləməyə qıymır, sanki o mal onu əbədi yaşadacaq sanır. Halbuki əsl qazanc, o malı Allah yolunda verib əbədi həyatı qazanmaqdır. Ayə sanki belə soruşur: "Nə üçün o, bu çətin, lakin şərəfli yolu seçmədi? Nə üçün özünü Cənnətdən ayıran o maneəni cəsarətlə keçmədi?"

Bu yol asan deyil — nəfsə ağır gəlir, çünki nəfs rahatlığı, yığıb-saxlamağı sevir. Lakin məhz bu çətinliyə qatlanmaq insanı ucaldır, onu Cənnətə aparır. Kim bu maneəni aşsa, əbədi səadətə qovuşar; kim də geri çəkilsə, öz nəfsinin əsiri olaraq qalar.

Ey insan! Bil ki, sənin qarşında da belə bir maneə var. O maneəni keçmək üçün səni heç kim məcbur etmir — sən öz ixtiyarınla irəli atılmalısan. Verən əldə qalan əl deyil, verən əl qazanır. Allah yolunda verdiyin hər qəpik, uzatdığın hər kömək əli, sildiyin hər yetim göz yaşı — bunlar səni o çətin keçidin üstündən keçirən pilləkənlərdir. Rəbbin səni sevir və sənə nicat yolu göstərir; bir də ki, sən bu sevgiyə cavab verəsən, irəli atılasan, qorxmayasan. Çünki bu yolun sonunda səni əbədi rahatlıq, sonsuz sevinc və Allahın razılığı gözləyir.