Balad surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• Iqtahama – kuch va shiddat bilan kirmoq, og'ir ishni zimmasiga olmoq.
• Aqaba – tog'dagi qiyin o'tish joyi, baland yo'l; bu yerda majoziy ma'noda – jannatga eltuvchi og'ir va mashaqqatli yo'l.

Tafsir:

Ushbu oyatda inson o'ziga o'zi savol berishga chorlanadi: nega u o'sha og'ir va mashaqqatli yo'lni bosib o'tmadi? Ya'ni, nega u o'z molini Alloh yo'lida sarflab, oxiratdagi qiyinchiliklardan qutulish yo'lini tanlamadi? Bu yerda "aqaba" (og'ir o'tish) deganda, nafsga og'ir keladigan amallar – molni saxiylik bilan berish, yaxshilik qilish, gunohlardan tiyilish kabi ishlar nazarda tutiladi. Inson o'sha to'siqni yengib o'tishga, ya'ni jannatga eltuvchi yo'lni bosib o'tishga qodir edi, lekin u buni qilmadi. Bu oyatda kishining o'z qilmishiga tanqidiy nazar tashlashi va oxiratdagi najot yo'lini izlashi lozimligi ta'kidlanmoqda.

Foydalar:

• Inson o'z hayotida to'siqlarni yengib o'tishga intilishi kerak, ayniqsa, nafsiga og'ir keladigan yaxshi amallarni bajarish orqali.
• Mol-dunyo insonni oxiratdan chalg'itmasligi, balki u oxirat yo'lida sarflanishi lozim.
• Har bir inson o'z qilmishlariga tanqidiy yondashib, "Nega men yaxshilik qilmadim?" deb o'zini hisobga olishi – kamolot sari ilk qadamdir.
• Islomda najot yo'li oson emas, lekin u sharafli va insonni abadiy saodatga yetaklaydi; shuning uchun bu yo'ldagi mashaqqatlarga sabr qilish – haqiqiy muvaffaqiyatdir.