Аль-Балад сүрәсе — Аять 11

Мәгънәләр:

• «Фәлә» — «әйә, ни өчен түгел?» ягъни «әллә ул...» мәгънәсендәге шелтә һәм гаҗәпләнү кичерү кисәкчәсе.
• «Иқтәхәмә» — авырлыкны җиңеп, көч куеп керү, авыр юлны үтү.
• «Әл-Гәqәбә» — тар, авыр тау юлы; монда ул кыямәт көнендәге авырлыкларны һәм җәннәткә илтүче авыр гамәлләрне аңлата.

Аңлатма:

Әйә, ул кеше үзенә бирелгән байлыкны һәм кодрәтне дөрес кулланып, ахирәттәге авырлыкларны җиңәр өчен тырышмадымы? Бу «гәqәбә» (авыр юл) — кешенең нәфесенә авыр тоелган изге гамәлләрне кылу, мәсәлән: мал-мөлкәтен Аллаһ юлында бирү, ярлыларга ярдәм итү, ачларны ашату, ятимнәргә карау. Бу юлны үтү өчен кеше үзенең дөньяви теләкләренә каршы торырга, саранлыкны җиңәргә һәм Аллаһ ризалыгы өчен мал бирергә тиеш. Әгәр ул моны эшләмәсә, ахирәттә аны каты хөкем көтә. Әйә, ул нәфесенә авыр булган бу изге эшләрне эшләп, үзенә җәннәт юлын ачмадымы? Бу сорау ачы шелтә рәвешендә китерелә: кешегә акыл һәм ихтыяр бирелгән, шуңа күрә ул үзенең мәңгелек тормышы өчен авырлыкларны җиңәргә тиеш иде.

Гыйбрәтләр:

• Кеше үзенең мал-дәүләтенә ышанып, ахирәтне онытырга тиеш түгел; ул — сынау өчен бирелгән аманат.
• Җәннәткә илтүче юл авыр, ләкин ул кешенең нәфесенә авыр тоелган изге гамәлләрдән тора.
• Аллаһ кешене аның көченнән артык йөкләмәгән; һәркем үзенең мөмкинлеге буенча изгелек кылырга тиеш.
• Байлык — үзе максат түгел, ә ахирәт өчен файдаланырлык чара; ул дөрес кулланылса, кешене коткара ала.