سوره ضحی — آیه 1

معانی کلمات:

• الضحی: به معنای آغاز روز و بالا آمدن آفتاب است؛ زمانی که نور خورشید کاملاً آشکار و گسترده میشود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در آغاز این سوره به «وقت ضحی» سوگند یاد کرده است. منظور از ضحی، تمام روز است؛ از طلوع آفتاب تا بالا آمدن کامل آن، زمانی که روشنایی روز به اوج خود میرسد. این سوگند الهی نشاندهنده اهمیت این نعمت بزرگ است؛ نعمتی که مایه حیات، حرکت و برکت در زندگی انسانهاست. خداوند به هر یک از مخلوقات خود که بخواهد سوگند یاد میکند، اما بندگان هرگز نباید به غیر از خداوند سوگند یاد کنند، زیرا قسم خوردن به غیر خدا از مصادیق شرک است. این سوگند، مقدمهای است برای دلجویی از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) که در ادامه سوره بیان میشود؛ اینکه خداوند او را رها نکرده و دشمنش نداشته است، هرچند وحی مدتی به تأخیر افتاده باشد.

فواید و پیامهای آیه:

• سوگند خداوند به پدیدههای طبیعی مانند ضحی، نشانه اهمیت و ارزش این نعمتهاست و انسان را به تفکر در آفرینش و شکرگذاری در برابر آنها دعوت میکند.
• این آیه به ما میآموزد که تنها شایسته قسم خوردن، خداوند است و مسلمان باید مراقب باشد در گفتار خود هرگز به غیر از خدا سوگند یاد نکند.
• بیانگر محبت و توجه ویژه خداوند به پیامبرش (ص) است؛ اینکه خداوند هرگز بنده برگزیده خود را رها نمیکند، حتی اگر ظاهراً تأخیری در وحی رخ دهد. این مایه آرامش و امید برای همه مؤمنان است که در سختیها و فترتها، لطف الهی شامل حالشان است.