سوره ضحی — آیه 2

معانی کلمات:

• سَجَىٰ: به معنای آرام شدن و ساکن گشتن است؛ برخی مفسران آن را به معنای «روی آوردن با تاریکی خود» و برخی به معنای «آرام گرفتن مردم و خاموش شدن صداها در شب» دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به شب سوگند یاد میکند، آنگاه که تاریکی آن همهجا را فرا میگیرد و آرامش خود را بر جهان میگستراند. در این هنگام، جنبوجوش روز به پایان میرسد، آواها خاموش میشوند و مردم به سکون و آسایش میرسند. این سوگند، در ادامهی سوگند به وقت ضحی (روشنایی روز) آمده است تا تضاد میان روشنایی و تاریکی، و آرامش و حرکت، نشانهای از قدرت و حکمت پروردگار باشد. خداوند به هر یک از مخلوقات خود که بخواهد سوگند یاد میکند، اما بندگان نباید به غیر از خداوند سوگند یاد کنند، چرا که قسم به غیر خدا شرک است. این سوگندها مقدمهای است برای دلجویی از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) که در ادامهی سوره بیان میشود؛ اینکه خداوند او را رها نکرده و مورد خشم و بیمهری قرار نداده است، بلکه تأخیر وحی، حکمتی الهی بوده است.

فواید و پیامهای آیه:

• شب و آرامش آن، نعمتی بزرگ از سوی خداوند است که بستر استراحت و تجدید قوا برای بندگان فراهم میکند؛ پس شایسته است انسان در برابر این نعمت، سپاسگزار باشد.
• سوگند خداوند به پدیدههای طبیعی، نشانهی عظمت و ارزشمندی این آفریدههاست و انسان را به تفکر در نظام شگفتانگیز آفرینش دعوت میکند.
• تغییر شب و روز و نظم حاکم بر آن، یادآور قدرت بیپایان خداوند و تدبیر دقیق او در جهان است و ایمان انسان را به پروردگارش تقویت میکند.
• این آیه، زمینهساز امیدواری و آرامش دل مؤمنان است؛ همانگونه که پس از تاریکی شب، سپیدهدم میدمد، پس از سختیها و تأخیرها نیز گشایش و لطف الهی فرا میرسد.