سوره شرح — آیه 6

معانی کلمات:

• عُسر: سختی، تنگی، دشواری و گرفتاری.
• یُسر: آسانی، فراخی، گشایش و آسودگی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و همهی مؤمنان را به یک حقیقت مهم و دلگرمکننده آگاه میسازد: همانا با سختی و دشواری، آسانی و گشایش همراه است. این جمله، مژدهای است که هیچ سختی و تنگنایی در این جهان، پایدار و جاودان نیست و پس از هر گرفتاری، فرج و آسانی فرا میرسد. خداوند این وعده را در آیهی قبل نیز بیان کرده و در این آیه دوباره تکرار میکند تا بر آن تأکید و مبالغه نماید و دلهای مؤمنان را استوار و مطمئن سازد که اگر سختیها و آزارهای دشمنان نیز ادامه یابد، در نهایت گشایش و پیروزی از آنِ حق و حقیقت خواهد بود. بنابراین، هیچ سختی و فشاری نباید انسان را از ادامهی راه بازدارد و او را از تلاش برای نشر پیام حق مأیوس کند؛ زیرا با هر دشواری، آسانی و فرجی همراه است و این سنت همیشگی خداوند در جهان است.

فواید و پیامهای آیه:

• امیدواری در سختیها: این آیه به انسان میآموزد که در برابر مشکلات و ناملایمات زندگی، هرگز ناامید نشود و بداند که پس از هر تاریکی، روشنایی و پس از هر سختی، آسانی فرا میرسد.
• تثبیت قلب مؤمن: تکرار این وعدهی الهی، نشاندهندهی اهمیت آن است و به مؤمنان اطمینان میدهد که خداوند هرگز بندگانش را در سختیها رها نمیکند و گشایش او نزدیک است.
• ایستادگی در برابر دشمنان: این آیه به پیامبر و مؤمنان میآموزد که آزار و اذیت دشمنان نباید آنان را از ادامهی راه بازدارد؛ زیرا پیروزی نهایی با صبر و استقامت است و سختیها مقدمهای برای رسیدن به آسانیها و پیروزیهاست.
• سنت تغییرپذیری جهان: این آیه یادآور میشود که دنیا جای ماندن نیست و سختیها و راحتیها هر دو گذرا هستند؛ پس انسان نباید در سختیها بیتابی کند و در آسانیها نیز مغرور شود.