سوره شرح — آیه 7

معانی کلمات:

• فَرَغْتَ: فارغ شدی، از کاری پرداختی و به پایان رساندی.
• فَانصَبْ: رنج بکش، کوشش و تلاش کن، خود را به مشقت بینداز.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و به تبع آن به همه مؤمنان دستور میدهد که هرگاه از کاری فارغ شدی و از امور دنیوی و مشغلههای زندگی آسوده گشتی، در عبادت و طاعت خدا کوشش و تلاش کن و خود را به رنج و زحمت بینداز. یعنی به جای آنکه پس از پایان کارها به بطالت و تنبلی بپردازی، در انجام عبادات و اعمال صالح جدیت به خرج بده. این آیه به این معناست که مؤمن باید پیوسته در حال تلاش و کوشش باشد؛ اگر از کار دنیوی فارغ شد، به عبادت بپردازد و اگر از عبادتی فارغ شد، به عبادت دیگری مشغول شود تا لحظهای از یاد خدا غافل نماند. همچنین معنای دیگری نیز بیان شده که وقتی از نماز و عبادات فارغ شدی، در دعا و درخواست از پروردگار کوشا باش و تنها به درگاه او رغبت کن و از غیر او چشم بپوش.

فواید و پیامهای آیه:

• مؤمن هرگز نباید بیکار و بیهوده باشد؛ بلکه باید اوقات خود را با عبادت و کارهای مفید پر کند.
• تلاش و کوشش در راه طاعت خدا، نشانه عشق و بندگی است و انسان را به قرب الهی میرساند.
• این آیه به ما میآموزد که استراحت و آسایش حقیقی در سایه عبادت و انس با خداست، نه در بطالت و غفلت.
• وقتی انسان از کارهای دنیوی فارغ میشود، بهترین فرصت برای پرداختن به امور معنوی و آخرتی است و نباید این فرصت را از دست بدهد.
• رغبت و امید به خداوند و آنچه نزد اوست، باید محور اصلی تلاشهای انسان باشد.