Аль-Аляк сүресі — Аят 10

1. Қиын сөздердің мағынасы:

— «عَبْدًا»: құл, яғни Аллаһқа құлшылық етуші пенде. Бұл жерде Пайғамбар (с.а.с.) меңзелген.

— «إِذَا صَلَّىٰ»: намаз оқыған кезде.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят «Әл-Алақ» сүресінің алдыңғы аяттарымен жалғасып, намаз оқып жатқан пендені тыюға әрекет еткен адамның қылығын әшкерелейді. Онда Аллаһ Тағала адамдардың назарын бір таңғаларлық жайтқа аударады: бір адам Аллаһқа құлшылық етіп, намаз оқып тұрған пендені намаздан тыюға батылдық етеді. Бұл жердегі «пенде» — Мұхаммед Пайғамбар (с.а.с.), ал тыюшы — өзінің шектен шыққан менмендігімен танылған Әбу Жәһіл. Ол Пайғамбардың (с.а.с.) Кағбаның жанында намаз оқуына кедергі жасауға тырысты.

Аяттағы «пенде» сөзінің жалпылама, белгісіз түрде келуі бұл әрекеттің қаншалықты жиіркенішті екенін одан әрі күшейте түседі. Өйткені пенденің ең басты міндеті — Раббысына құлшылық ету. Ал оны осы құлшылықтан тыю — адам баласы жасай алатын ең ауыр қателіктердің бірі. Намаз — Аллаһпен байланыстың ең айқын көрінісі, сондықтан намаз оқып тұрған адамды тыю — Аллаһқа қарсы бас көтерумен тең.

Бұл аят арқылы Аллаһ Тағала намаздың қаншалықты қасиетті екенін, оны оқыған пенденің Аллаһтың алдындағы құрметті орнын және оған кедергі жасаудың ауыр күнә екенін ұғындырады. Сонымен қатар, бұл аят Пайғамбардың (с.а.с.) қиындықтарға қарамастан намазын тоқтатпай, Аллаһқа деген құлшылығын жалғастырғанын көрсетеді.

1. Осы аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

— Намаз — Аллаһқа ең жақындататын құлшылық. Оны оқыған адам Аллаһтың алдында үлкен құрметке ие.

— Қандай қиындық пен кедергі болса да, намазды тастамау керек. Пайғамбар (с.а.с.) өзіне қарсылық көрсетілсе де, намазын жалғастырды.

— Біреудің құлшылығына кедергі жасау — ауыр күнә. Бұл адамның өзін ғана емес, басқаларды да адастыруға әкелуі мүмкін.

— Ислам діні құлшылықты, әсіресе намазды өте жоғары бағалайды. Намаз — мұсылманның Аллаһпен тікелей байланысы.

— Бұл аят бізге әділетсіздікке қарсы тұруды, шындықты айтуды және Аллаһ жолында табанды болуды үйретеді.

— Аллаһ Тағала әділетсіздердің әрекетін көріп, біліп отырады және оларға лайықты жазасын береді. Бұл мұсылмандарға үміт пен сенім береді.