Yunus surasi — Oyat 11

Kalima ma'nolari:

• يَعْمَهُونَ – adashgan holda, hayron-u sargardon bo‘lib yurmoq.
• طُغْيَان – haddan oshish, zulm va tug‘yon.
• لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا – Bizning huzurimizga kelishni (qiyomatni) umid qilmaydigan, ya'ni qayta tirilishga ishonmaydiganlar.

Tafsir:

Alloh taolo bandalariga nisbatan nihoyatda rahmli va o‘z va'dida hikmatli zotdir. Agar Alloh odamlarga yomonlikni (o‘zlariga, bolalariga yoki mol-mulkiga qarshi g‘azab paytida qilgan duolarini) ular yaxshilikni so‘rab iltijo qilganlaridek tezda ijobat qiladigan bo‘lsa, ularning o‘limlari yetib kelib, halok bo‘lishlari bilan hukm chiqarilgan bo‘lardi. Chunki inson g‘azab va jahl ustida o‘ziga zarar keltiradigan narsani so‘raydi, lekin Alloh o‘z hikmati bilan buni kechiktiradi va ularga muhlat beradi.

Keyin Alloh taolo qiyomatga ishonmaydigan, Uning oldiga qaytishni umid qilmaydigan, na jazodan qo‘rqadigan va na savobdan umid qiladigan kofirlarni zikr qilib, ularni o‘z tug‘yonlari va adashganliklarida qoldirishini bildiradi. Ya'ni ular o‘zlarining haddan oshishlari va gunohlari ichida hayron-u sargardon bo‘lib yurishda davom etadilar. Bu ular uchun muhlat berish va asta-sekin halokatga yetaklashdir.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va hikmati kengligi – U bandalarining yomonlik haqidagi duolarini tezda ijobat qilmaydi, chunki ular o‘zlariga nima zararli, nima foydali ekanini bilmaydilar. Bu Allohning bandalariga bo‘lgan g‘amxo‘rligini ko‘rsatadi.
2. Inson g‘azab va jahl paytida o‘ziga yomonlik tilashdan saqlanishi kerak. Chunki duoda ham ehtiyotkor bo‘lish lozim – yaxshilikni so‘rash, yomonlikni emas.
3. Qiyomatga ishonmaslik insonni har qanday yomon ishlarga yetaklaydi. Qiyomatga imon esa insonni to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi va gunohlardan saqlaydi.
4. Alloh taoloning muhlat berishi – Uning jazolashga shoshilmasligi, balki bandalarga tavba qilish imkoniyatini berishidir. Bu esa musulmonlarga Allohning kechirimli va rahmli ekanini eslatadi.