سوره یونس — آيت 11

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يُعَجِّلُ: تڪڙو ڪرڻ، جلدي ڪرڻ.
• اسْتِعْجَالَهُم: سندن تڪڙ، يعني جيئن اهي تڪڙ سان خير گهرندا آهن.
• لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ: سندن موت جو وقت پورو ٿي وڃي ها، يعني اهي تباهه ٿي وڃن ها.
• فَنَذَرُ: پوءِ اسان ڇڏي ڏيون ٿا.
• لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا: اهي ماڻهو جيڪي اسان جي ملاقات (يعني قيامت ۽ حساب) جي اميد نه ٿا رکن، نه ان تي يقين اٿن.
• طُغْيَانِهِمْ: سندن سرڪشي، حد کان گذرڻ ۽ گمراهي.
• يَعْمَهُونَ: اهي حيران ۽ پريشان ٿي گهمندا رهن ٿا، صحيح رستو نه ٿا لهن.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان حقيقت کي بيان ڪري ٿي ته الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن تي وڏو فضل ۽ رحم فرمائي ٿو. مطلب هي آهي ته جيڪڏهن الله تعاليٰ انسانن جي شر واري دعا کي ائين ئي تڪڙو قبول ڪري ڇڏي، جيئن اهي خير واري دعا لاءِ تڪڙ ڪندا آهن، ته پوءِ هر اهو ماڻهو جيڪو غصي ۾ اچي پنهنجي پاڻ، پنهنجي اولاد يا پنهنجي مال لاءِ بددعا ڪري ٿو، ان جي بددعا فوراً قبول ٿي وڃي ۽ اهو تباهه ٿي وڃي. پر الله تعاليٰ پنهنجي حڪمت ۽ رحمت سان اهڙي دعا کي فوراً قبول نه ٿو ڪري، بلڪه مهلت ڏئي ٿو ۽ موقعو ڏئي ٿو ته انسان توبه ڪري ۽ سڌري.

پوءِ الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪي ماڻهو قيامت جي ڏينهن الله سان ملاقات ۽ حساب ڪتاب تي يقين نه ٿا رکن، نه ان جو خوف اٿن ۽ نه ان جو ثواب اميد رکن ٿا، انهن کي الله تعاليٰ سندن سرڪشي ۽ گمراهي ۾ ئي ڇڏي ڏئي ٿو. اهي ان حالت ۾ حيران ۽ پريشان ٿي گهمندا رهن ٿا، صحيح رستو ڳولي نه ٿا سگهن ۽ نه ئي سڌرڻ جي ڪوشش ڪن ٿا. هي الله تعاليٰ جي طرفان انهن لاءِ مهلت ۽ آزمائش آهي، ته متان اهي ڪنهن وقت سڌرن ۽ پنهنجي رب ڏانهن موٽن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي رحمت ۽ حڪمت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ وڏو رحيم ۽ حڪيم آهي. هو اسان جي غلطين ۽ غصي واري حالت ۾ ڪيل بددعائن کي فوراً قبول نه ٿو ڪري، ۽ اسان کي مهلت ڏئي ٿو ته اسان توبه ڪري سڌريون. هي الله جي ٻانهن تي وڏي مهرباني آهي.
• دعا ۾ احتياط: اسان کي گهرجي ته غصي ۾ اچي پنهنجي پاڻ، پنهنجي اولاد يا پنهنجي مال لاءِ بددعا نه ڪريون، ڇاڪاڻ ته اهو ممڪن آهي ته الله تعاليٰ ان کي قبول ڪري ۽ اسان پنهنجي ئي نقصان جو سبب بڻجي وڃون.
• قيامت تي يقين جي اهميت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قيامت ۽ الله سان ملاقات تي يقين رکڻ اسان کي سڌي رستي تي رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو. جيڪي ان تي يقين نه ٿا رکن، اهي گمراهي ۽ حيراني ۾ گهمندا رهن ٿا.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اسان کي سيکار ٿو ته الله تعاليٰ اسان جي لاءِ هميشه ڀلائي ۽ رحمت چاهي ٿو، ۽ اسان کي موقعو ڏئي ٿو ته اسان سڌريون ۽ پنهنجي زندگي سنواريون. هي اسان کي اسلام ۽ قرآن ڏانهن راغب ڪري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو ئي دين آهي جيڪو اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي جو ضامن آهي.