سوره یونس — آیه 4

معانی کلمات:

• مرجع: بازگشتگاه و محل رجوع.
• حقیقاً: به صورت راست و درست، وعدهای که تخلفناپذیر است.
• یبدأ الخلق: آفرینش را آغاز میکند و موجودات را برای نخستین بار پدید میآورد.
• یعیده: آن را دوباره بازمیگرداند و پس از مرگ، دوباره زنده میکند.
• بالقسط: به عدل و انصاف، بدون هیچ کم و کاستی.
• حمیم: آبی بسیار داغ و جوشان که به نهایت حرارت رسیده است.
• عذاب ألیم: شکنجهای دردناک و جانکاه.

تفسیر آیه:

بازگشت همه شما انسانها، بدون هیچ استثنایی، تنها به سوی خداوند است؛ نه به سوی هیچ قدرت یا موجود دیگری. این بازگشت، وعدهای است که خداوند آن را بهطور حتم و بهصورت راستین وعده داده است و هرگز در آن تخلف و خللی راه ندارد. اوست که آفرینش را آغاز میکند و موجودات را از نیستی به هستی میآورد، سپس پس از مرگ، دوباره آنها را زنده میکند و به حیات بازمیگرداند. هدف از این آفرینش مجدد، پاداش دادن به بندگان است: کسانی که به خدا ایمان آوردهاند و اعمال شایسته و نیک انجام دادهاند، پاداش آنها با عدالت کامل داده میشود، بهگونهای که هیچ حسنه و کار نیکی از آنها کم نمیشود و هیچ گناهی نیز به آنها نسبت داده نمیشود. اما در مقابل، کسانی که به خدا و پیامبرانش کفر ورزیدهاند و راه انکار و سرکشی را در پیش گرفتهاند، سزای آنها نوشیدنی از آب بسیار داغ و جوشانی است که صورتهایشان را میسوزاند و اندرونههایشان را پارهپاره میکند، و علاوه بر آن، عذابی دردناک و سخت در انتظارشان است. این کیفر، نتیجه و ثمره طبیعی کفر و انکار آنهاست؛ زیرا آنها با وجود دلایل روشن، راه حق را رها کردند و به باطل روی آوردند.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان به معاد و روز بازگشت، انگیزهای قوی برای انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه است؛ انسانی که باور دارد همه اعمالش در آن روز سنجیده میشود، مراقب رفتار و کردار خود خواهد بود.
• عدالت خداوند در پاداش و کیفر، نشانه حکمت و رحمت اوست؛ او نه به کسی ظلم میکند و نه پاداش هیچ کار خیری را نادیده میگیرد، حتی به اندازه ذرهای.
• آغاز آفرینش و بازآفرینی، دلیل روشنی بر قدرت بیپایان خداوند است؛ کسی که توانسته جهان را از هیچ بیافریند، قطعاً بر بازگرداندن آن نیز تواناست. این حقیقت، دل انسان را به امید و توکل بر خداوند زنده نگه میدارد.
• ترس از عذاب الهی و امید به رحمت او، دو بال پرواز مؤمن به سوی سعادت است؛ این آیه با یادآوری هر دو جنبه، انسان را به مسیر بندگی و اطاعت دعوت میکند و او را از غفلت و سرکشی بازمیدارد.