Təkasur surəsi — Ayə 5

Kəlmələrin izahı:

• كَلَّا (Kəllə): “Xeyr”, “heç də belə deyil”, “dayan” mənasında olub, əvvəlki yanlış düşüncəni qətiyyətlə inkar edən və xəbərdarlıq edən bir ifadədir.
• لَوْ تَعْلَمُونَ (Löv tə’ləmunə): “Kaş ki, biləydiniz”, “əgər bilsəydiniz” mənasındadır; burada insanın qafil olmasına təəssüf və xəbərdarlıq bildirir.
• عِلْمَ الْيَقِينِ (İlməl-yəqin): “Şübhəsiz, dəqiq bilmək”, “heç bir şəkk-şübhə qalmadan qəti şəkildə bilmək” deməkdir. Bu, elmin ən yüksək dərəcəsidir.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insanları çox ciddi şəkildə xəbərdar edir və onların qəflət yuxusundan oyanmalarını istəyir. Əvvəlki ayələrdə mal-dövlət, nəsil və dünya nemətləri ilə öyünmənin, bir-birini üstələməyə çalışmağın insanı axirətdən yayındırdığı bildirilmişdi. Burada isə buyurulur: “Xeyr, heç də belə deyil! Əgər siz qəti bir elmlə bilsəydiniz...”

Yəni, əgər insan qəti şəkildə bilsəydi ki, bir gün Allahın hüzuruna dirilib hesab üçün çıxarılacaq, etdiyi hər bir əməlin qarşılığını görəcək, dünyada öyündüyü mal, var-dövlət, övlad və mövqe ona heç bir fayda verməyəcək, əksinə, bunlarla məşğul olub axirəti unutduğu üçün cavab verəcək — o zaman bu qəflət və öyünmə onu əsla məşğul etməzdi. Belə bir qəti bilik insanı dərhal oyadardı, onu özünü xilas etməyə, yaxşı əməllərə tələsməyə sövq edərdi.

Bu ayə həm də böyük bir təsəlli və dəvətdir: Allah insanı məhv olmağa qoymur, ona xəbərdarlıq edir, yol göstərir. Necə gözəl bir Rəbbdir ki, Öz qullarını Öz rəhməti ilə qorxudub doğru yola çağırır! Ey insan, bu qısa dünya həyatı bir sınaqdır; mal, övlad, şöhrət — hamısı keçicidir. Əsl sərvət isə Allahı tanımaq, Ona qulluq etmək və axirət üçün hazırlıq görməkdir. Gəlin bu ayənin işığında özümüzü sorğu-suala çəkək: biz nə ilə məşğuluq? Bizi nə yayındırır? Əgər qəlbimiz hələ də dünya sevgisi ilə dolu idisə, bu ayə bizə bir şəfa, bir oyanış olsun. Qəti bil ki, bu dünya bir gün sona yetəcək, əməllər isə qalacaq. Elə isə vaxt itirmədən yaxşı işlərə tələsək, çünki hər an qiymətlidir və hər əməl qeyd olunur.