Аль-Хумаза сүрөсү — Аят 1

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَيْلٌ (уайл): Кыйроо, азап, катуу жаза жана кайгы-капа.
• هُمَزَةٍ (хумаза): Башкаларды шылдыңдап, кемсинтүүчү, жүзүнө түз тил тийгизүүчү адам.
• لُمَزَةٍ (лумаза): Артынан сүйлөп, күнөөлөп, жамандап, айыптоочу адам.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдарды шылдыңдаган, кемсинткен, артынан сүйлөп жамандаган, айыптаган ар бир адамга катуу эскертүү берет. Мындай адамдарды кыйроо, азап жана кайгы күтүп турат. Бул жердеги «хумаза» менен «лумаза» деген сөздөр адамдардын намысына тийүүчү, алардын абийирин кемсинтүүчү жосундарды билдирет. Бирөөнүн кемчилигин издеп, аны жүзүнө айтып же артынан сүйлөп, эл алдында шылдыңдоо — бул өтө жаман жана коркунучтуу кылык. Аллах мындай жоруктарды кылгандарды катуу жаза менен эскертүүдө. Бул аят аркылуу Аллах адамдарды бири-бирине карата жакшы мамиле кылууга, бирөөнүн абийирин коргоого, тилди жаман сөздөрдөн таза кармоого чакырат. Мындай жосундар коомдо кастык, жек көрүү жана бөлүнүүнү пайда кылат. Ошондуктан ар бир адам өз тилин жана жоруктарын көзөмөлдөп, башкалардын абийирине тийбей, жакшылык менен мамиле кылуусу керек.

1. Алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизди тилибизди жана жоруктарыбызды көзөмөлдөөгө үндөйт. Башкаларды шылдыңдоо, кемсинтүү жана жамандоо — бул чоң күнөө экенин эскертет.
• Ислам дини адамдын абийирин, намысын жана кадыр-баркын коргоого чоң маани берет. Ар бир мусулман башкаларга жакшы мамиле кылып, алардын кемчиликтерин жашырууга аракет кылышы керек.
• Бул аят аркылуу биз Аллахтын адилеттигин жана анын эскертүүлөрүн түшүнөбүз. Жакшылык кылгандар сыйлыкка, жамандык кылгандар жазага тартылат.
• Ислам — ынтымак, биримдик жана боорукердик дини. Бул аят бизди коомдо тынчтыкты, сый-урматты сактоого чакырат.
• Ар бир адам өзүнүн жорук-жосундары үчүн жооп берерин унутпай, жакшылыкка умтулуп, жамандыктан алыс болууга тийиш.