Аль-Хумаза сүрәсе — Аять 1

Сүзләрнең мәгънәләре:

• вәйлүн — үлек, һәлакәт, каты ґәзаб; бу сүз белән ґәзабның начарлыгына ишарә ителә.
• һүмәзә — кешеләрне сүз белән генә түгел, бәлки эш-хәрәкәт, ишарә, көлү белән дә кимсетүче, ґәебләүче.
• лүмәзә — кешеләрне тел белән ґәебләүче, алар турында начар сүзләр сөйләүче, мыскыллаучы.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә үзенең рәхмәтеннән ерак булган кешеләргә ґәзаб вәгъдә итә. "Һүмәзә" һәм "лүмәзә" — икесе дә кешеләрне кимсетүче, аларны ґәебләүче, аларның гәүдәләрендәге, холыкларындагы, диннәрендәге кимчелекләрне эзләп табып, аларны мәсхәрә итүче кешеләрне аңлата. Кайбер галимнәр әйтүенчә, "һүмәзә" — кешеләрне йөзгә каршы ґәебләүче, ә "лүмәзә" — аларның артыннан ґәебләүче (ґәйбәт сөйләүче). Икенче бер караш буенча, "һүмәзә" — кул, ишарә яки башка гамәл белән кимсетүче, ә "лүмәзә" — тел белән ґәебләүче. Нәтиҗәдә, бу ике сүз бергә килеп, кешеләрне һәртөрле юл белән рәнҗетүче, аларны мыскыллаучы, алар турында начар сүзләр таратучы кешеләрнең бөтен төрләрен колачлый. Мондый кешеләргә "вәйл" — ягъни һәлакәт, каты ґәзаб һәм хәсрәт вәгъдә ителә.

Аятьтән алынган файдалар:

• Кешеләрне ґәебләү, аларны мыскыллау, алар турында начар сүзләр сөйләү — зур гөнаһлардан санала, һәм Аллаһы Тәгалә мондый эшләрне каты ґәзаб белән яный.
• Мөселман кешесенең теле һәм гамәлләре пакь булырга тиеш; ул башкаларның кимчелекләрен эзләүдән битәр, үз кимчелекләрен төзәтү белән шөгыльләнергә тиеш.
• Ислам әхлагы кешеләр арасында мәхәббәт, хөрмәт һәм бердәмлек урнаштыруны таләп итә; ґәйбәт һәм мыскыллау — бу бердәмлекне җимерүче авырулар.
• Бу аять кешеләрне телләрен сакларга, башкалар турында яхшы сүзләр генә сөйләргә һәм аларның хәлләренә кызгану белән карарга өнди.