Huməzə surəsi — Ayə 1

1) Sözlərin izahı:

• وَيْلٌ (veyl): Şiddətli bəla, məhv və hüzn mənasını verir. Bu kəlmə Quranda çox vaxt ağır təhdid və xəbərdarlıq üçün işlədilir.
• هُمَزَة (hüməzə): İnsanları gizlincə, işarə ilə, əl-qol hərəkətləri ilə və ya arxasınca qınayan, eyibləyən kəs.
• لُمَزَة (lüməzə): İnsanları açıq-aşkar, dil ilə, üzlərinə qarşı tənqid edən, məsxərəyə qoyan, qeybətini edən kəs.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala çox ciddi bir xəbərdarlıq edir: İnsanların arxasınca danışan, onları gizli və ya açıq şəkildə qınayan, eyiblərini axtaran, məsxərəyə qoyan hər kəs üçün böyük bir bəla, məhv və ağır bir əzab vardır. Bu cür davranış yalnız dil ilə deyil, bəzən əl-qol hərəkətləri, işarələr, gülüşlər və kinayələrlə də edilir. Hər iki hal – həm gizli, həm də açıq təhqir – Allah yanında qəbul edilməz və cəzaya layiq əməllərdir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, insanın ləyaqəti müqəddəsdir; onu qorumaq hər bir möminin borcudur. Qeybət, təhqir, istehza və insanları kiçik salmaq cəmiyyətdə nifaq toxumu səpir, qəlbləri yaralayır və Allahın qəzəbinə səbəb olur. Əksinə, dilini təmiz saxlayan, insanların eybini örtən, onlara şəfqətlə yanaşan kəs həm dünyada hörmət qazanar, həm də axirətdə böyük mükafata nail olar.

Ey insan! Dilin sənə verilmiş böyük bir nemətdir. Onu yaxşılığa, zikrə, təbliğə və insanları islah etməyə sərf et. Qəlbləri qırmaq, insanları alçaltmaq üçün deyil. Unutma ki, sənin sözlərin mələklər tərəfindən yazılır və hər kəlmənin hesabı soruşulacaqdır. Gəl, bu ayənin nuru ilə öz dilimizi və əməllərimizi təmizləyək; bir-birimizə hörmət edək, sevgi və qardaşlıq bağlarını gücləndirək. Bu, həm Allahın razılığını qazanmağın, həm də cəmiyyətdə əmin-amanlıq və xoşbəxtliyin açarıdır.