سوره ماعون — آیه 7

معانی کلمات:

• «یَمْنَعُونَ»: باز میدارند، دریغ میورزند.
• «الْمَاعُونَ»: به معنای زکات واجب، و نیز به معنای عاریهدادن وسایل و ظروفی است که مردم به یکدیگر نیاز دارند و ضرری در عاریهدادن آنها نیست.

تفسیر آیه:

این آیه به یکی دیگر از صفات نکوهیدهٔ انسانهای ریاکار و منافق اشاره میکند: آنان از کمک به دیگران دریغ میورزند و از پرداخت زکات واجب خودداری میکنند. همچنین اگر کسی از آنان وسیلهای ساده مانند ظرف، ابزار یا چیزهای کوچک زندگی را عاریه بخواهد، آن را باز میدارند و نمیبخشند. اینان نه عبادت پروردگارشان را بهدرستی انجام میدهند و نه به بندگان خدا نیکی میکنند؛ چرا که هم در حق خدا کوتاهی میکنند و هم در حق خلق خدا. آنان نه مال خود را در راه خدا انفاق میکنند و نه کوچکترین خدمتی به همنوعان خود میرسانند. این رفتار نشاندهندهٔ سنگدلی، بخل و دوری از روح ایمان است؛ زیرا مؤمن واقعی کسی است که هم حقوق الهی را ادا کند و هم به نیازمندان و همسایگان یاری رساند.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان تنها به ادعا نیست؛ بلکه در عمل به حقوق خدا و خلق خدا تجلی مییابد. کسی که از پرداخت زکات و کمک به دیگران دریغ میکند، ایمانش ناقص و ریاکارانه است.
• اسلام دین مهربانی و همکاری است؛ حتی عاریهدادن وسایل کوچک و بیضرر به دیگران، نشانهای از ایمان و اخلاق اسلامی است.
• این آیه ما را به سخاوت، دستگیری از نیازمندان و رعایت حقوق اجتماعی ترغیب میکند و از بخل و خودخواهی برحذر میدارد.
• خداوند در قرآن، اعمال کوچک نیک را نیز بیارزش نمیداند و بر اهمیت آنها تأکید میکند؛ پس نباید از کمکهای کوچک به دیگران غافل شویم.