سوره نصر — آیه 3

معانی کلمات:

• سَبِّحْ: تسبیح گوی، یعنی خداوند را از هر نقص و عیبی منزّه بدان.
• بِحَمْدِ رَبِّکَ: همراه با ستایش پروردگارت؛ یعنی تسبیح را با حمد و سپاس همراه کن.
• اسْتَغْفِرْهُ: از او آمرزش بخواه.
• تَوَّابًا: بسیار توبهپذیر، کسی که توبه بندگان را میپذیرد و بارها به آنان رحمت میآورد.

تفسیر آیه:

هنگامی که یاری خداوند و فتح (مکه) فرا رسید و مردم گروهگروه به دین اسلام وارد شدند، این نشانهای بود بر اینکه مأموریت پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) به پایان خود نزدیک شده است. در این هنگام، خداوند به پیامبرش فرمان میدهد که به جای دلخوشی به این پیروزی ظاهری، به شکرانه این نعمت بزرگ، پروردگار خود را تسبیح گوید و ستایش کند و از او آمرزش بخواهد. این دستور، هم شکرانهای بر نعمت نصرت و فتح است و هم آمادهسازی پیامبر برای لقای پروردگار. خداوند وعده داده است که او بسیار توبهپذیر است و توبه بندگان مؤمن را میپذیرد و آنان را مورد رحمت و آمرزش خویش قرار میدهد. در این آیه، اشارهای لطیف نیز به این است که اجل پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نزدیک شده و او باید با تسبیح و استغفار، خود را برای دیدار پروردگار آماده سازد؛ چنانکه کارهای نیک و عبادات بزرگ با استغفار خاتمه مییابند.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای الهی مانند پیروزی و فتح، نباید موجب غرور و غفلت شود؛ بلکه باید شکرگزار بود و با تسبیح و حمد، تواضع خود را در برابر خداوند نشان داد.
• هر کار نیکی که به پایان میرسد، بهتر است با استغفار و یاد خدا خاتمه یابد تا خلوص و قبولی آن تضمین شود.
• استغفار، دریچهای به سوی رحمت الهی است؛ خداوندی که توبهپذیر است، هرگز بندگان توبهکار را ناامید نمیکند و همواره آماده آمرزش و بخشش است.
• این آیه به ما میآموزد که در لحظات موفقیت و کامیابی، بیش از هر زمان دیگر به خدا نزدیک شویم و از او بخواهیم که ما را در مسیر بندگی ثابتقدم بدارد.