سوره یوسف — آیه 43

معانی کلمات:

• سِمان: جمع «سَمین» به معنای چاق و فربه.
• عِجاف: جمع «عَجفاء» به معنای لاغر و نحیف.
• سُنبُلات: جمع «سُنبُله» به معنای خوشه (گندم).
• خُضر: جمع «خضراء» به معنای سبز و تازه.
• یابِسات: جمع «یابسه» به معنای خشک و پژمرده.
• مَلَأ: اشراف، بزرگان و اطرافیان نزدیک پادشاه.
• أفتونی: به من نظر و رأی بدهید، تعبیر کنید.
• تَعبُرون: تعبیر میکنید، تفسیر میکنید.

تفسیر آیه:

پادشاه مصر (که از نژاد عمالقه بود) در خواب دید که هفت گاو چاق و فربه از رود نیل بیرون آمدند و هفت گاو لاغر و نحیف آنها را تعقیب کردند و بلعیدند، به طوری که هیچ اثری از چاقی آنها در گاوهای لاغر نمایان نشد. همچنین هفت خوشه سبز و تازه گندم را دید که هفت خوشه خشک و پژمرده آنها را در برگرفتند و بر آنها چیره شدند. پادشاه که از این خواب متحیر شده بود، بزرگان و درباریان خود را جمع کرد و گفت: ای بزرگان! اگر توانایی تعبیر خواب دارید، این رؤیای مرا برای من تفسیر کنید. اما آنان از تعبیر آن عاجز ماندند و نتوانستند پاسخ درستی بدهند، زیرا این خواب از خوابهای پیچیده و نیازمند علم و دانش خاصی بود که در اختیار آنان نبود.

فواید و پیامهای آیه:

1. خوابهای صادقه و الهامهای الهی، یکی از راههای ارتباط خداوند با بندگان است و میتواند نشانهای از علم غیب الهی باشد که به برگزیدگانش عطا میکند.
2. علم تعبیر خواب، دانشی ارزشمند و الهی است که خداوند به بندگان خاص خود مانند حضرت یوسف علیهالسلام عطا میکند و این نشاندهنده فضل و حکمت خداوند است.
3. انسان در برابر نعمتهای الهی و حوادث زندگی باید به خداوند پناه ببرد و از او طلب خیر و هدایت کند، نه اینکه به خرافات و پیشگوییهای باطل روی آورد.
4. ناتوانی انسانها در حل مشکلات، او را به درگاه خداوند و بندگان صالحش سوق میدهد و این خود زمینهساز هدایت و نجات است، چنانکه این خواب مقدمهای برای ورود حضرت یوسف به قدرت و نجات مصر از قحطی شد.
5. این آیه نشان میدهد که تدبیر امور جامعه و حکومت، نیازمند مشورت با اهل علم و خرد است، اما در نهایت باید به خداوند توکل کرد و از او یاری خواست.