یوسف سۈرىسى — ئايەت 46

1. ئايتىدىكى ئىزاھقا موھتاج سۆزلەر:

• يۇسۇف : پەيغەمبەر يۇسۇف ئەلەيھىسسالام.
• ئىددىق : ئىنتايىن راستچىل، سۆزىدە ۋە ئىشىدا سادىق بولغان كىشى.
• ئەفتىنا : بىزگە چۈشەندۈرۈپ بەر، ئىزاھلاپ بەر.
• سىمان : سەمىز، يۇغان.
• ئىجاف : ئورۇق، ئاچلىقتىن ھالسىز بولغان.
• سۇنبۇلات : بۇغداي باشاقلىرى.
• خۇزر : يېشىل، كۆك.
• يابىسات : قۇرۇق، قاقشاپ كەتكەن.

1. ئايتىنىڭ تەپسىرى:

زىنداندىكى يولداشلارنىڭ بىرى چۈشىنى ئاڭلاپ، يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا كېلىپ ئۇنىڭدىن چۈشنىڭ تەبىرىنى سورايدۇ. ئۇ ئۇنىڭغا: «ئى يۇسۇف، ئى راستچىل ئادەم! بىزگە بىر چۈشنى چۈشەندۈرۈپ بەرگىن: يەتتە سەمىز كالا بار، ئۇلارنى يەتتە ئورۇق كالا يەپ كېتىدۇ؛ يەنە يەتتە يېشىل باشاق ۋە يەتتە قۇرۇق باشاق بار. شۇنىڭ بىلەن مەن پادىشاھ ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكىلەرگە قايتىپ، ئۇلارغا بۇ چۈشنىڭ تەبىرىنى ئېيتىپ بېرەي، ئۇلار بىلسۇن» دەيدۇ.

بۇ ئايەتتە يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ زىنداندىكى يولدىشى ئۇنىڭدىن چۈشنىڭ تەبىرىنى سورىغانلىقى بايان قىلىنىدۇ. ئۇ يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنى «ئىددىق» يەنى «راستچىل» دەپ ئاتايدۇ. بۇ ئۇنىڭ يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ راستچىللىقىنى ۋە ئەمانەتدارلىقىنى تونۇغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ يەنە «ئەفتىنا» يەنى «بىزگە چۈشەندۈرۈپ بەر» دەپ سورايدۇ. بۇ چۈشتە يەتتە سەمىز كالا، يەتتە ئورۇق كالا، يەتتە يېشىل باشاق ۋە يەتتە قۇرۇق باشاق بار. بۇ چۈش پادىشاھنىڭ چۈشى بولۇپ، يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇنىڭغا تەبىر بېرىشى ئارقىلىق زىنداندىن چىقىشىغا ۋە پادىشاھنىڭ ئۇنىڭغا ئىشىنىشىگە سەۋەب بولىدۇ.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىزكى، يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىلمى ۋە راستچىللىقى ئۇنىڭ زىنداندىن چىقىشىغا ۋە پادىشاھنىڭ ئۇنىڭغا ئىشىنىشىگە سەۋەب بولغان. بۇ ئايەت يەنە بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىلىم ۋە راستچىللىق ئىنساننىڭ قەدرىنى ئاشۇرىدۇ ۋە ئۇنىڭغا ياخشىلىق كەلتۈرىدۇ. بىز ھەممىمىز يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەخلاقىنى ئۆگىنىپ، راستچىل ۋە ئەمانەتدار بولۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى راستچىللارنىڭ قاتارىغا قوشسۇن ۋە بىزنى ئىلىم-ھېكمەت بىلەن زىننەتلىسۇن.