Yusuf surasi — Oyat 46

يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَّعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ

Kalimalarning ma'nolari:

• "As-Siddiq" – juda ko‘p rostgo‘y, har ishda haqni aytuvchi, Alloh taoloning tasdiqlovchisi.
• "Siman" – semiz, to‘la-jonli.
• "Ijaaf" – oriq, ozg‘in.
• "Sunbulot" – boshoqlar.
• "Khudr" – yashil rangdagi.
• "Ukhara" – boshqalari, ya’ni quruq boshoqlar.

Tafsir:

Elchi yoki podshohning vakili zindonga yetib kelgach, Yusuf alayhissalomga dedi: "Ey Yusuf, ey rostgo‘y va ishonchli zot! Bizga mana bu tushning ta’birini aytib ber: Bir kishi tushida yettita semiz sigirni ko‘rdi, ularni yettita oriq va ozg‘in sigirlar yeb yuborayotgan edi. Shuningdek, yettita yashil boshoq va yettita quruq boshoqni ham ko‘rdi. Shu tushning ma’nosini bizga tushuntirib ber, toki men podshoh va uning odamlari oldiga qaytib borib, ularga aytay. Shunda ular sening ilming va fazlingni bilib, sizni shu zindondan ozod qilishlari mumkin."

Yusuf alayhissalom bu tushni eshitgach, ularga ta’birini aytib berdi. Bu tushning ta’biri shunday edi: Yetti semiz sigir – yetti yil mo‘l-ko‘lchilik va hosil yillari, yetti oriq sigir esa – yetti yil qurg‘oqchilik va ocharchilik yillari. Yashil boshoqlar – mo‘l-ko‘lchilik yillari, quruq boshoqlar esa – qurg‘oqchilik yillari. Bu ta’bir orqali Yusuf alayhissalom ularga kelajakdagi iqtisodiy vaziyatni oldindan aytib berdi va ularni shu yillarga tayyorgarlik ko‘rishga undadi.

Foydalar:

1. Bu oyatda ilm va donishmandlikning qadri juda ulug‘ ekani ko‘rsatilgan. Yusuf alayhissalom zindonda bo‘lsa ham, uning ilmi va rostgo‘yligi tufayli odamlar unga murojaat qilishdi.
2. Rostgo‘ylik va halollik insonning qadrini oshiradi, hatto qiyin sharoitda ham uning so‘ziga ishoniladi.
3. Tushning ta’biri va kelajakni oldindan bilish – bu Alloh taoloning O‘z bandalariga bergan ne’matidir. Bu ilm orqali insonlar o‘z hayotlarini to‘g‘ri rejalashtirishlari mumkin.
4. Yusuf alayhissalomning sabri va tavakkuli – musulmonlar uchun eng go‘zal namunadir. U zindonda bo‘lsa ham, Allohga bo‘lgan ishonchini yo‘qotmadi va oxir-oqibat Alloh uni ulug‘ mavqega olib chiqdi.
5. Bu oyatda ilmning amaliy foydasi ko‘rsatilgan: ilm insonlarga og‘ir kunlarga tayyorgarlik ko‘rishga yordam beradi va ularni halokatdan saqlaydi.