سوره ابراہیم — آيت 27

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• يُثَبِّتُ: ثابت رکي ٿو، مضبوط ڪري ٿو.
• بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ: پڪي ۽ سچي ڳالهه سان، يعني ڪلمي توحيد "لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ" سان.
• الْحَيَاةِ الدُّنْيَا: دنيا جي زندگي.
• الْآخِرَةِ: آخرت، يعني قبر ۽ قيامت جو عالم.
• وَيُضِلُّ: گمراهه ڪري ٿو، صحيح رستي کان ڀٽڪائي ٿو.
• الظَّالِمِينَ: ظالمن کي، يعني مشرڪن ۽ ڪافرن کي.
• يَفْعَلُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ: الله تعاليٰ جيڪي گهري ٿو سو ڪري ٿو.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ انهن ماڻهن کي، جيڪي ايمان آڻين ٿا، پڪي ۽ ثابت ڳالهه سان مضبوطي عطا فرمائي ٿو. اها پڪي ڳالهه ڪلمي توحيد آهي، يعني اهو اقرار ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ حضرت محمد ﷺ الله جا رسول آهن، ۽ اهو سڄو دين حق جيڪو پاڻ ﷺ آندو. الله تعاليٰ مؤمنن کي ان ڪلمي سان دنيا جي زندگي ۾ به ثابت قدم رکي ٿو ته هو آخر تائين ايمان تي قائم رهن، ۽ موت جي وقت به سندن خاتمو ايمان سان ٿئي، ۽ قبر ۾ به جڏهن ملائڪ سوال ڪن ٿا ته الله سندن مدد فرمائي ٿو ۽ هو صحيح جواب ڏئي سگهن ٿا. اهڙي طرح قيامت جي ڏينهن به الله سندن مدد فرمائي ٿو ۽ هو ثابت قدم رهن ٿا.

ان جي برعڪس، الله تعاليٰ ظالمن کي، يعني انهن کي جيڪي شرڪ ۽ ڪفر ۾ پيا آهن، صحيح رستي کان ڀٽڪائي ٿو. هو دنيا ۾ به حق کان پري رهن ٿا ۽ آخرت ۾ به قبر جي سوالن جا صحيح جواب نه ٿا ڏئي سگهن. ۽ الله تعاليٰ جيڪي گهري ٿو سو ڪري ٿو — جنهن کي گهري ٿو ان کي پنهنجي فضل سان هدايت ڏئي ٿو ۽ جنهن کي گهري ٿو ان کي پنهنجي عدل سان گمراهه ڪري ٿو. ڪو به سندس فيصلي ۾ دخل نه ٿو ڏئي سگهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• ايمان وارن لاءِ وڏي خوشخبري آهي ته الله تعاليٰ خود سندن مدد ۽ حفاظت فرمائي ٿو، نه رڳو دنيا ۾ پر قبر ۽ آخرت ۾ به.
• ڪلمي توحيد جي برڪت ۽ اهميت معلوم ٿئي ٿي ته اهو ئي مضبوط سهارو آهي جيڪو انسان کي هر مرحلي ۾ ثابت قدم رکي ٿو.
• اهو يقين ملي ٿو ته مؤمن کي موت جي وقت ۽ قبر جي اونداهي ۾ اڪيلو نه ڇڏيو ويندو، الله سندس مدد فرمائيندو.
• ظلم ۽ شرڪ جو انجام خراب آهي، ان ڪري هر مسلمان کي گهرجي ته شرڪ کان پري رهي ۽ خالص ايمان تي قائم رهي.
• الله تعاليٰ جي قدرت ۽ حڪمت تي مڪمل ڀروسو رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته هو جيڪي گهري ٿو سو ڪري ٿو ۽ سندس ڪنهن فيصلي تي اعتراض نٿو ٿي سگهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ايمان صرف زبان جو اقرار ناهي، پر ان کي دل ۾ پڪو ڪرڻ ۽ زندگي جي هر موڙ تي ان تي قائم رهڻ جي ضرورت آهي.
• اهو به سبق ملي ٿو ته هدايت الله جو فضل آهي، ان ڪري هر وقت الله کان ثابت قدمي ۽ سچي ايمان جي دعا گهرڻ گهرجي.