Hijr surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• رُبَمَا – ko'p hollarda, ba'zan; bu yerda "albatta" yoki "ko'pchilik hollarda" ma'nosida kelib, kuchli istakni bildiradi.
• يَوَدُّ – orzu qiladi, xohlaydi, istaydi.
• الَّذِينَ كَفَرُوا – kofir bo'lganlar, Allohni inkor etganlar.
• لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ – go'yo musulmon bo'lganlarida edi (degan orzu).

Tafsir:

Qiyomat kuni kelib, haqiqat butunlay oshkor bo'lgach, dunyoda kofir bo'lib yashaganlar juda qattiq pushaymonlikka tushadilar. Ular o'sha paytda, ya'ni do'zax azobini ko'rib, jannat ahli saodatda ekanini bilgach, chuqur bir orzu-istak bilan: "Qaniydi, dunyoda musulmon bo'lganimizda edi!" deb yuraklaridan o'tkazadilar. Bu orzu ularning yuragida shunchalik kuchli bo'ladiki, go'yo o'sha lahzada ular musulmon bo'lishni jon-dilidan xohlaydilar.

Bu holat, ayniqsa, do'zaxdan chiqariladigan mo'min gunohkorlarni ko'rganlarida yanada kuchayadi. Chunki ular musulmon bo'lmaganlari uchun do'zaxda abadiy qolishlarini, musulmon bo'lganlar esa, hatto gunohkor bo'lsalar ham, oxir-oqibat jannatga kirishlarini ko'radilar. O'shanda ularning hasrat-nadomatlari yanada ziyoda bo'ladi: "Qaniydi, biz ham musulmon bo'lganimizda edi, biz ham shu mo'minlar kabi najot topgan bo'lardik!"

Bu orzu va pushaymonlik ularga hech qanday foyda bermaydi, chunki tavba qilish eshigi yopilgan, imon keltirish vaqti o'tib ketgan. Endi ular faqat azob-uqubat va hasrat ichida qoladilar.

Foydalar va saboqlar:

1. Imon — eng buyuk ne'mat: Bu oyat musulmon bo'lishning qadrini ko'rsatadi. Kofirlar qiyomatda musulmon bo'lishni orzu qiladilar, demak, imon — bu dunyoda qo'lga kiritiladigan eng ulug' boylikdir.
2. Pushaymonlik vaqti kelishidan oldin harakat qilish: Inson bu dunyoda ekanida o'z holatini o'ylab ko'rishi, imonini mustahkamlashi va Allohga itoatda bo'lishi kerak. Qiyomat kuni pushaymonlik qilishdan oldin, bugun tavba qilish va to'g'ri yo'lga qaytish lozim.
3. Islom — najot yo'li: Bu oyat musulmonlarni o'z dinlari bilan faxrlanishga va shukr qilishga undaydi. Chunki ular Allohning inoyati bilan Islomni tanlab olishgan va bu ularning najotiga sabab bo'ladi.
4. Allohning rahmati keng: Musulmonlar, hatto gunohkor bo'lsalar ham, tavhid (yakkaxudolik) aqidasi tufayli oxir-oqibat do'zaxdan chiqarilib, jannatga kirishlari umid qilinadi. Bu esa mo'minlarga rahmat va umid baxsh etadi.
5. Dunyo hayoti — imtihon maydoni: Bu oyat dunyo hayotining ahamiyatini va unda qilingan tanlovlarning oxiratdagi oqibatini eslatadi. Har bir inson o'z tanlovi uchun mas'uldir.