Ан-Нахль сүресі — Аят 110

1. Сөздердің мағынасы:

• هَاجَرُوا (һәжарү): Һижрет етті, яғни Аллаһ разылығы үшін туған жерін, үй-жайын тастап, басқа жерге көшті.
• فُتِنُوا (футинү): Сынаққа салынды, азапталды. Мұнда мәжбүрлі түрде күпір сөзін айтуға мәжбүрленген азапты білдіреді.
• جَاهَدُوا (жәһәдү): Жиһад етті, Аллаһ жолында күресті.
• صَبَرُوا (сабару): Сабыр етті, қиындықтарға төзді.
• لَغَفُورٌ (ләғафурун): Әлбетте, өте кешірімді.
• رَّحِيمٌ (рахиимун): Әлбетте, ерекше мейірімді.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Пайғамбар! Шынында, Раббың Меккеде мүшріктер тарапынан қорлыққа ұшыраған, азапталған, тіпті сол азаптың салдарынан сырттай олардың көңілін табатын күпір сөзін айтуға мәжбүр болған, бірақ жүрегі иманмен бекіген мұсылмандарға кешірімді әрі мейірімді. Олар осы қиындықтан құтылу мүмкіндігі туған кезде Аллаһ жолында Мәдинаға һижрет етті, содан кейін Аллаһ жолында жиһад етіп, ауыртпалықтарға сабыр етті. Шынында, Раббың олардың осы сынақтан кейінгі күпір сөзін айтуға мәжбүр болуына байланысты — олар оны жүректері иманмен бекіген күйде, тек зорлықпен айтқандықтан — оларды кешіреді және оларға ерекше мейірімділік танытады.

1. Аяттан алынатын пайдалы тұстар:

• Ислам — қиындыққа төзудің діні: Бұл аят мұсылмандардың бастапқы кезеңде қандай ауыр сынақтарға ұшырағанын, бірақ сабыр мен жиһад арқылы биік дәрежеге жеткенін көрсетеді. Бұл — иман жолындағы қиындықтардың уақытша екенін, ал сабырдың мәңгілік сауапқа жеткізетінін білдіреді.
• Аллаһтың кешірімі шексіз: Тіпті күпір сөзін айтуға мәжбүр болған адамдар да, егер жүректері иманмен бекіген болса және кейін һижрет етіп, жиһад етіп, сабыр етсе, Аллаһ оларды кешіреді. Бұл — Аллаһтың рақымының кеңдігін, тәубе еткен пенденің кешірілетінін көрсетеді.
• Мәжбүрлік жағдайындағы жеңілдік: Ислам діні адамды қабілетінен тыс нәрсеге міндеттемейді. Жүрек иманмен бекіген болса, тілмен айтылған мәжбүрлі сөздер адамды діннен шығармайды. Бұл — діннің жеңілдігін және Аллаһтың пенделеріне деген мейірімін білдіреді.
• Һижрет пен жиһадтың құндылығы: Аятта һижрет ету, жиһад ету және сабыр ету — үшеуі бірге аталып, олардың Аллаһ алдындағы жоғары мәртебесін көрсетеді. Бұл істер иманды күшейтіп, Аллаһтың кешірімі мен мейіріміне жеткізетін жолдар екенін білдіреді.
• Үміттің үзілмеуі: Кімде-кім өткен өмірінде қателік жіберіп, күнә жасап қойса да, Аллаһтың кешірімінен үмітін үзбеуі керек. Тәубе етіп, жақсылыққа бет бұрған адамды Аллаһ кешіреді және оған мейірімділік танытады. Бұл — Исламның адамды әрқашан жақсылыққа шақыратын, үміт сыйлайтын дін екенін көрсетеді.