Nahl surasi — Oyat 110

Kalimalarning ma'nolari:

• فُتِنُوا – imtihon qilindilar, azob-uqubatlarga duchor qilindilar, diniy sinovlardan o'tkazildilar.
• هَاجَرُوا – (Makkadan Madinaga) hijrat qildilar, ko'chib ketdilar.
• جَاهَدُوا – Alloh yo'lida kurashdilar, jonlari va mollari bilan himmat qildilar.
• صَبَرُوا – (og'ir mashaqqatlarga, jihod va toat-ibodatlarga) sabr qildilar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, keyin Alloh taolo sizga xabar beradiki, Makkada zaif va ojiz qolgan mo'minlar borki, mushriklar ularni qattiq azoblaganlar va diniy imtihonlarga solganlar. Hatto ularni shu qadar qiynashganki, ular og'ir azob ostida, qalblari iymon bilan mustahkam bo'la turib, til bilan mushriklarning roziligi uchun (kufr so'zini) aytishga majbur bo'lganlar. Keyin esa, ularga najot topish imkoniyati yaratilgach, Makkadan Madinaga hijrat qilganlar. Hijratdan so'ng Alloh yo'lida jonlari bilan jihod qilganlar va bu yo'lda uchraydigan barcha mashaqqatlarga, toat-ibodatlarning og'irligiga, dushmanlarga qarshi kurashdagi qiyinchiliklarga sabr qilganlar. Bas, ey Muhammad, Alloh taolo mana shu bandalariga — o'sha og'ir sinov va azoblardan keyin tavba qilib, hijrat qilib, jihod va sabr qilganlarga — nisbatan o'ta mag'firatli va rahmli ekanini bil. Chunki ular kufr so'zini ixtiyoriy ravishda emas, balki majburlik ostida aytgan edilar. Alloh ularning bu gunohini kechiradi va ularga rahm qiladi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va mag'firati juda kengdir. Bandasi gunoh qilib qo'ysa ham, agar chin dildan tavba qilib, to'g'ri yo'lga qaytsa, Alloh uni kechiradi va rahmatiga oladi.
2. Bu oyat musulmonlarga umid bag'ishlaydi: qanday og'ir sinov va xatolardan so'ng ham Allohning rahmatidan umid uzmaslik kerak. Chunki Alloh tavba qiluvchilarni sevadi va ularni kechiradi.
3. Hijrat, jihod va sabr — iymonning yuksak darajalaridir. Kim bu fazilatlarga erishsa, Allohning mag'firati va rahmatiga muyassar bo'ladi.
4. Majburiy holatda (ixtiyorsiz) qilingan xato — gunoh hisoblanmaydi yoki kechiriladi. Islom dini bandalariga osonlik va rahm-shafqat tilaydi.
5. Bu oyat diniy sinovlar va azob-uqubatlarga duchor bo'lgan mo'minlarga tasalli beradi: ularning sabri va iymoni zoye ketmaydi, balki Alloh huzurida ulug' ajr va mag'firatga sazovor bo'ladi.