Ан-Нахль сүрәсе — Аять 48

﴿أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَىٰ مَا خَلَقَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِّلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ﴾

Сүзләр аңлатмасы:

• يَتَفَيَّأُ — әйләнеп кайту, бер яктан икенче якка күчү мәгънәсендә.
• ظِلَالُهُ — аның күләгәләре (күләгәләрнең күплеге).
• عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ — уң яктан һәм сул яктан.
• سُجَّدًا — сәҗдә кылучылар, Аллаһка буйсынучылар.
• دَاخِرُونَ — кечкенәләнүчеләр, зәлил булучылар, тулысынча буйсынучылар.

Аять тәфсире:

Әйә бу мөшрикләр, Аллаһның кодрәтен күреп, гыйбрәт алмыйлармы? Аларга карап тормыйлармы ни — Аллаһ тәгалә барлыкка китергән һәрбер әйәнгә, аның күләгәсенә? Мәсәлән, тауларга, агачларга һәм башка җисемнәргә — аларның күләгәләре кояш хәрәкәте белән бергә уң яктан сул якка, сул яктан уң якка әйләнеп тора. Иртән бер якка төшә, кичкә таба икенче якка авыша. Бу хәрәкәт — һәрбер җисемнең үзенең Раббысына сәҗдә кылуы, Аңа буйсынуы һәм Аның кодрәтенә иярүе. Алар барысы да Аллаһка түбәнчелек белән буйсыналар, Аның каршында зәлил хәлдә торалар. Кояш чыгу белән күләгәләр бер якка авыша, кояш күтәрелү белән кыскара, ә кичкә таба тагын да озыная. Менә шушы даими үзгәреш — аларның Аллаһка сәҗдә кылуларының бер төре. Әгәр дә кешеләр шушы гади күренешкә дә игътибар итсәләр, алар Аллаһның бөеклеген, бердәнберлеген һәм кодрәтен аңлар иделәр.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Барлык табигать күренешләре — Аллаһның барлыгына һәм бердәнберлегенә ачык дәлил. Һәрбер җисем, хәтта күләгәләр дә, Аллаһка буйсына һәм Аңа сәҗдә кыла.
2. Кеше үзенең тирә-ягына күз салып, уйланып караса, Аллаһның кодрәтенә инанмау мөмкин түгел. Табигатьтәге һәрбер хәрәкәт, һәрбер үзгәреш — Аллаһның тәдбире белән була.
3. Кеше Аллаһ каршында тәкәбберләнмәскә, киресенчә, түбәнчелек һәм зәлиллек белән Аңа гыйбадәт кылырга тиеш. Әгәр дә күләгәләр дә Аллаһка сәҗдә кылса, кешегә Аңа буйсынмау оят түгелме?
4. Бу аять кешене тәфәккүргә, уйлануга һәм тирә-яктагы мәхлукатлардан гыйбрәт алуга өнди. Кем дә кем шушы галәмдәге тәртипкә карап уйланса, ул һичшиксез Аллаһның бөеклеген таныр.