Nəhl surəsi — Ayə 48

Kəlmələrin mənaları:

• يَتَفَيَّأُ – kölgəsinin bir tərəfdən digər tərəfə dönməsi, qayıtması.
• ظِلَالُهُ – onun kölgələri (cəm forması).
• عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ – sağdan və sollardan.
• سُجَّدًا – səcdə edərək, Allaha itaət və boyun əymə halında.
• دَاخِرُونَ – zəlil, xar, itaətkar və məğlub olanlar.

Təfsir:

Ey insan! Bu kafirlər heç düşünmürlərmi və gözləri ilə görmürlərmi ki, Allahın yaratdığı hər bir şey – dağlar, ağaclar, bitkilər və digər cisimlər – öz kölgələri ilə birlikdə necə də Allaha itaət edir? Günəşin hərəkəti ilə onların kölgələri səhər sağ tərəfə, axşam isə sol tərəfə əyilir, dönür və beləcə öz Rəbbinə səcdə edir. Bu kölgələrin hərəkəti, onların yaradıcısı olan Allaha olan boyun əyməsinin və itaətinin əlamətidir. Onlar öz zəifliklərini və acizliklərini dərk edərək, böyüklük və əzəmət sahibi olan Allaha tam təslim olmuşlar.

Bu mənzərə insana açıq bir dəlil və ibrət dərsidir ki, kainatdakı hər bir varlıq – istər canlı, istərsə də cansız – öz təbii halı ilə Allahı tanıyır və Ona səcdə edir. Kölgələrin sağa-sola əyilməsi, onların iradəsi olmadan Allahın qüdrəti ilə baş verir və bu, Allahın varlığının, birliyinin və əzəmətinin ən böyük sübutlarındandır.

Ey insan! Sən bu gözəl mənzərəyə baxıb düşünmürsənmi? Səndən daha aciz olan bu kölgələr belə Allaha itaət edir və səcdə qılır. Bəs sən, ey ağıl və şüur sahibi olan insan, necə olur ki, bu həqiqəti görmürsən və Allaha itaət etməkdən üz çevirirsən? Bu kölgələrin hərəkəti sənə xatırlatmalıdır ki, sən də bu kainatın bir parçasısan və sənin də vəzifən öz Rəbbinə itaət və ibadət etməkdir.

Unutma ki, bütün məxluqat – görünən və görünməyən hər şey – Allahın qarşısında zəlil və itaətkardır. Heç bir varlıq Onun əmrindən çıxa bilməz. Bu səcdə, könüllü bir səcdə deyil, təbii və məcburi bir itaətdir. Lakin sənə verilən iradə və ağıl sayəsində sən bu itaəti könüllü şəkildə edə bilərsən və bu, sənin üçün böyük bir şərəfdir. Allahın yaratdığı bu nizam və gözəllik, səni Ona yaxınlaşdıran bir vasitə olsun.