Ан-Нахль сүрөсү — Аят 48

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَوَلَمْ يَرَوْا: Көрбөдүбү? — бул айыптоо жана таң калуу маанисиндеги суроо.
• يَتَفَيَّأُ: Көлөкөсү бурулуп, бир тараптан экинчи тарапка жылып турат.
• ظِلَالُهُ: Анын көлөкөлөрү.
• عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ: Оң тараптан жана сол тараптардан.
• سُجَّدًا لِلَّهِ: Аллахка сажда кылып, баш ийип.
• دَاخِرُونَ: Кор болуп, моюн сунуп, баш ийип тургандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырларга жана акыйкатты четке каккандарга кайрылып: «Аллах жараткан нерселерге көз чаптырып, терең ой жүгүртүп көрбөдүңөрбү?» — деп сурайт. Жер бетиндеги тоолор, дарактар жана башка көлөкөсү бар нерселердин баары күндүн кыймылына жараша эртең менен бир тарапка, кечинде экинчи тарапка жылып, көлөкөлөрү оң жана сол тараптарга бурулуп турат. Бул кыймыл алардын Аллахтын буйругуна моюн сунуп, Ага баш ийгенин билдирет. Алар өздөрү кор болуп, Аллахтын кудуретине баш ийип турушат.

Күндүз күндүн, түнкүсүн айдын кыймылы менен көлөкөлөрдүн бир тараптан экинчи тарапка жылышы — бул Аллахтын кудуретинин жана даанышмандыгынын ачык далили. Көлөкөлөрдүн ушундай тартипте кыймылдашы алардын өз эрки менен эмес, Аллахтын буйругу менен болуп жатканын көрсөтөт. Башкача айтканда, бүтүндөй жаратылыш Аллахка баш ийип, Анын улуулугун моюн сунуп турат. Ал эми адамдар арасында Аллахтын бар экенин жана бир экенин четке каккандар бар — алар ушул ачык белгилерге көз жумбай, ой жүгүртүшпөйт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят адамды Аллахтын жараткан нерселери жөнүндө ой жүгүртүүгө чакырат. Табияттагы ар бир нерсе — тоолор, дарактар, көлөкөлөр — Аллахтын кудуретинин далили.
• Жаратылыштын баары Аллахка баш ийип турганда, адам баласы да Аллахка моюн сунуп, Ага ибадат кылышы керек экенин түшүнөбүз.
• Көлөкөлөрдүн тартиптүү кыймылы Аллахтын ааламды башкарып турганын көрсөтөт. Бул — Аллахтын бар экенине жана бир экенине ишенүүгө чакырган чоң белги.
• Ислам дини адамды ой жүгүртүүгө, байкоо жүргүзүүгө жана жаратылыштагы Аллахтын белгилерин көрүүгө үндөйт. Бул диндин илимге жана ой жүгүртүүгө болгон мамилесин көрсөтөт.
• Аллахка баш ийүү — бул кордук эмес, тескерисинче, акыйкатты моюн сунуу жана эң чоң даанышмандык. Жаратылыш Аллахка баш ийип турганда, адамдын да Ага баш ийүүсү — эң туура жол.