Nahl surasi — Oyat 48

Kalimalarning ma'nolari:

• يَتَفَيَّأُ – soya qaytadi, bir tomondan ikkinchi tomonga og‘adi.
• ظِلَالُهُ – uning soyalari (ko‘plik shakli).
• سُجَّدًا – sajda qilgan holda, bo‘ysunib.
• دَاخِرُونَ – xor-u zor bo‘lganlar, kichiklik bilan itoat etuvchilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo inkor va tanbeh tarzida savol bermoqda: “Ular (mushriklar) Alloh yaratgan narsalarga — daraxtlar, tog‘lar va boshqa soyali jismlarga qaramaydilarmi?!” Mana bu mavjudotlarning soyalari ertalab bir tomonga, kechqurun esa boshqa tomonga og‘adi. Quyoshning harakatiga qarab soyalar doimo o‘zgaradi: kunduzi quyosh sharqdan g‘arbga yurishi bilan soyalar avval g‘arbga, keyin sharqqa qaytadi; kechasi esa oy nuri ta’sirida ham shunga o‘xshash holat yuz beradi. Bu soyalarning bunday burilishi, egilishi va harakatlanishi — ularning Yaratganga bo‘ysunishi, Uning buyrug‘iga itoat qilishi va sajda qilishidir. Ya’ni, har bir narsa o‘z tili bilan Allohga sajda qiladi, Uning ulug‘ligiga taslim bo‘ladi. Bu mavjudotlar o‘z ixtiyori bilan emas, balki Allohning qudrati va hukmiga bo‘ysunib, xor-u zor holda Uning oldida egiladilar. Agar inson mana shu manzaraga bir nazar tashlasa, butun olamning Yaratganiga bo‘ysunishini ko‘rib, Uning birligiga iqror bo‘ladi.

Foydalar:

• Tabiatdagi har bir narsa — daraxt, tog‘, hatto soyalar ham Allohga sajda qiladi va Uning buyrug‘iga bo‘ysunadi. Bu esa insonga o‘z Yaratganiga itoat qilishni eslatadi.
• Inson o‘zidan kichik bir soyaning ham Allohga bo‘ysunishini ko‘rib, o‘zining ham Uning hukmiga taslim bo‘lishi kerakligini anglaydi.
• Ushbu oyat insonni o‘ylashga, tabiat manzaralariga chuqur nazar tashlab, ulardan ibrat olishga chorlaydi. Bu esa iymonni mustahkamlaydi va qalbni Allohga yaqinlashtiradi.
• Allohning qudrati shunchalik buyukki, Uning huzurida hamma narsa — katta-kichik, jonli-jonsiz — xor-u zor bo‘lib egiladi. Bu esa insonda kamtarlik va tavozuni kuchaytiradi.